Bir fincan kahvenin içine ne kadar tarih sığabilir?

İnsanoğlunun geçmişten bugüne yalnızca tüketmediği, anlam yüklediği, değer kattığı ve zamanla kendi kültürünün bir parçası hâline getirdiği köklü bir içecek kahve.

Öyle sıradan bir içecek de değil üstelik…

Devlet yönetiminden saray sohbetlerine, kadınların beş çayından dost meclislerine; edebiyatçıların masalarından ölümsüz eserlere kadar uzanan uzun bir yolculuğu var. 

Kimi zaman bir kararın sessiz tanığı, kimi zaman iki insan arasındaki sohbetin bahanesi, kimi zaman da bir yazarın sabaha kadar süren yalnızlığının yol arkadaşı olmuş.

Bir fincanına kırk yıllık hatır yüklemişiz.

Kokusunu sohbete, telvesini geleceğe, fincanını dostluğa katmışız.

Ama şimdi o fincana başka bir yerden bakmanın zamanı.
Çünkü yüzyıllardır kültürün, sohbetin ve edebiyatın eşlikçisi olan kahve, bu kez bilim insanlarının araştırma masasında.

Peki her gün elimizin uzandığı o fincan, özellikle yaş ilerledikçe kemiklerimiz için ne söylüyor?

Gelin şimdi, kahvenin hatırını bir kenara bırakmadan, ona dair yapılan yeni araştırmanın söylediklerine bakalım.

Bir fincan kahvenin gerçekten kırk yıl hatırı var mıdır?

Peki ya beş fincanın?

Kahveyi yalnızca bir içecek olarak görmek mümkün mü? Sabah uyanabilmek için ona sığınanlar, dost sohbetini onsuz eksik bulanlar, kitabının yanına mutlaka bir fincan iliştirenler, “Bir kahve içelim” cümlesini aslında “Biraz konuşalım” anlamında kullananlar…

Kahve çoktan fincandan çıkıp hayatımızın içine yerleşti.
Fakat geçtiğimiz günlerde karşıma çıkan bir araştırma, kahve fincanına biraz başka türlü bakmama neden oldu.

Flinders Üniversitesi araştırmacılarının 65 yaş ve üzerindeki 9 bin 704 kadın üzerinde yaptığı ve yaklaşık on yıllık verileri değerlendirdiği çalışmada, günde beş fincandan fazla kahve tüketen kadınlarda bazı bölgelerde kemik mineral yoğunluğunun daha düşük olduğu bildiriliyor.

Çalışmada katılımcıların kalça ve uyluk kemiğinin üst bölümündeki kemik mineral yoğunlukları ölçüldü. 

Araştırma sonucunda günde beş fincandan fazla kahve tüketen kadınlarda kemik mineral yoğunluğunun daha düşük olduğu görüldü. 

Ancak çalışma gözlemsel nitelikte olduğu için bu sonuç, kahvenin doğrudan kemik kaybına neden olduğunu kanıtlamıyor; yalnızca aralarında bir ilişki bulunduğunu gösteriyor.

 Buna karşılık günde yaklaşık iki-üç fincan kahve tüketiminde benzer bir olumsuzluk görülmemiş.

Burada önemli bir ayrıntı var: Araştırmacılar da “Kahve kemikleri zayıflatıyor” demiyor.

 Çalışma gözlemsel; yani iki durum arasında bir ilişki gösteriyor, doğrudan neden-sonuç ilişkisini kanıtlamıyor.

İşte benim asıl dikkatimi çeken de burası oldu.

Çünkü insan bazen bir şeyin zararlı olup olmadığını sorarken miktarı unutuyor.

Su gerekli, ama fazlası?

Güneş gerekli, ama fazlası?

 Yemek gerekli, ama fazlası?

Belki de mesele kahve değildir.
Mesele, insanın sevdiği şeyle arasındaki ölçüyü kaybetmesidir.

Üstelik kahvenin bizim kültürümüzdeki yeri öyle kolayca “içecek” kelimesine sığacak gibi de değil. 

Kız istemenin bahanesi olmuş, dostluğun hatırına karışmış, falımıza girmiş, sohbetimize eşlik etmiş. Bir fincanın çevresinde nice hikâyeler biriktirmişiz.

Şimdi bilim o fincanın içine başka bir soru bırakıyor:
Hatırı kırk yıl süren kahvenin miktarını kim belirleyecek?

Sanırım yine insanın kendisi.

Ben bu deli sorularla baş etmeye çalışırken sizi de kahvenizi elinize alıp beş dakika düşünmeye davet ediyorum.
Ama bu kez kaçıncı fincanınız olduğuna da bir bakın. ☕️

Keyifli okumalar.