Ali Selim İLERİ! (Yazar – Senarist - Eleştirmen)

Yazar, senarist ve eleştirmen Selim İleri, 1949 yılında İstanbul'un Kadıköy ilçesinde doğdu. "Selim" ismini Yavuz Sultan Selim'e ithafen ablası Meral İleri koydu. Babası yüksek makine mühendisi Hasan Hilmi İleri, annesi ise ev hanımı Süheyla İleri'dir. 1953'te konuk profesör olarak Almanya'ya giden babası ailesini yanında götürdü. İlkokula başlayacağı yıl aile İstanbul'a döndü. 1955'te Cihangir İlkokulu'nda birinci sınıfı okudu. Birinci sınıf bitmek üzereyken okumayı sökememiştir. Sonraki sınıfları ise Firuzağa İlkokulu'nda okudu. 1960'ta ortaokul eğitmini Galatasaray Lisesi'nde yatılı olarak aldı. Buradan ayrılıp önce Bakırköy Lisesi'ne ardından Atatürk Erkek Lisesi'ne kaydolur. Burada Kafka'yı Türkçeye kazandıran Fransızca öğretmeni, edebiyatçı Vedat Günyol ve edebiyat öğretmeni, yazar Rauf Mutluay, İleri'nin hayatına etki eder.

      Lise ikinci sınıftayken Peride Celal'in Dar Yol romanından esinlenerek yazdığı Unutulmak adlı romanının yayımlanmasını için yayınevlerini dolaştı fakat reddedildikten sonra Dünya gazetesinde de tefrika edilmemesiyle romanı yırttı. Cumhuriyet gazetesinin genç yazarların çalışmalarına şans tanıyacaklarını duyurmasıyla Karanlık Yüzlü Günün Aydınlığı adında bir roman yazıp gazeteye götürdü. Roman, acemice bulundu, fakat İleri'nin yetenekli olduğu ifade edildi. İleri, ikinci romanı Unutulmak'ı da götürdüğünde yayımlanması için Remzi Kitabevi'ne yönlendirildi, fakat yayınevi basılması için gereken yeterliğe sahip olmadığı gerekçesiyle romanı yayımlamayı kabul etmedi. Bir başka romanını yine Cumhuriyet aracılığıyla Varlık Yayınları'na götürdü. Burada Yaşar Nabi Nayır yerli roman basmadıklarını söyleyerek romanı okumadan reddetti. Lise öğretmeni ve Yeni Ufuklar dergisinin yönetmeni Vedat Günyol'un yönlendirmesiyle öykü yazmaya başladı. Dergide Cemil Meriç, Ferid Edgü, Mermi Uygur, Orhan Şaik Gökyay gibi edebiyatçılarla tanıştı. Temmuz 1967'de Savaş Çiçekleri başlıklı bir öyküsü yayımlandı. İki ay sonra Bi Keman adındaki başka bir öyküsü dergide yer aldı. 1968'da Vedat Günyol'un da yardımıyla öykülerinin yer aldığı Cumartesi Yalnızlığı/Güz Notları kitabı yayımlandı ve merhum babasına ithaf etti. Aynı yıl İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne başladı fakat 1972'de fakülteyi yarıda bıraktı.

      1971'de ikinci öykü kitabı Pastırma Yazı yayımlandı. Kitap, Peride Celal'in Gecenin Ucundaki Işık romanının etkisi altındadır. Fakat yeterli ilgiyi görmez. 1970'lerin başında tanıştığı Halit Refik, Türk sinemasının yeni senaryo yazarlarına ihtiyacı olduğunu ve İleri'ye senaryo yazmasını önerdi. Böylece 1971'de Cennetin Kapısı adlı ilk senaryosunu yazdı. Yazdığı uyarlama bir senaryo Zeki Ökten tarafından Kadın Yapar adıyla filme çevrildi. İlk özgün senaryosu Bir Demet Menekşe'dir. Damsız Evler, Çürüme, Düşman Gözler ise filme çevrilmeyen senaryolarıdır.

      1983 yılında yayımladığı Annem İçin adlı anı kitabında, annesinin yazarlık yaşamı üzerindeki büyük etkisini dile getirdi. Annesinin ölümüne kadar sekiz yıl süren Alzheimer hastalığı yazarın yazarlık anlayışını değiştirdi ve yazarın yaşamında alkolün yeri arttı.

      Kapalı İktisat ve adlarında üç farklı türde üç kitap yayımladı.

Eserleri:

     Öykü: Cumhuriyet Yalnızlığı, Pastırma Yazı, Dostlukların Son Günü, Bir Denizin Eteklerinde, Dostlukların Son Günü, İlk Gençlik Çağına Öyküler I-II-III, Eski Defterlerde Solmuş Çiçekler, Son Yaz Akşamı, Kötülük, Fotoğrafı Sana Gönderiyorum, Yağmur Akşamları.

     Roman: Destan Gönüller, Her Gece Bodrum, Ölüm İlişkileri, Cehennem Kraliçesi, Bir Akşam Alacası, Yaşarken ve Ölürken, Ölünceye Kadar Seninim, Yalancı, Saz Caz Düğün Varyete, Hayal ve Istırap, Kafes, Mavi Kanatlarınla Yalnız Benim Olsaydın, Kırık Deniz Kabukları, Gramafon Hala Çalıyor, Cahide - Ölüm ve Elmas, Cemil Şevket Bey - Aynalı Dolaba İki El Revoler, Ada, Her Yalnızlık Gibi, Solmaz Hanım, Kimsesiz Okurlar İçin, Bu Yaz Ayrılığın İlk Yazı Olacak, Yarın Yapayalnız, İstanbul Lâle ile Sümbül, Hepsi Alev, Daha Dün, Bu Yalan Tango, Mel’un – Bir Us Yarılması, Sona Ermek.

     Deneme: Çağdaşlık Sorunu, Aşk-ı Memnu Ya Da Uzun Bir Kışın Siyah Günleri, Düşünce Duyarlık, Kamelyasız Kadınlar, İstanbul Yalnızlığı, Peride Celal’e Armağan, Perisi Kaçmış Yazılar, Sepya Mürekkebiyle Yazıldı, Kurtuluş Savaşı ve Edebiyatımız, İstanbul Yıldızlar Altında, Kırık İnceliklerin Şairi – Behçet Necatigil, Ay Hala Güzel, Biten (İki) Yüzyıl, Evimizin Tek Istakozu, İstanbul Seni Unutmadım,  Oburcuğun Edebiyat Kitabı, Rüyamdaki Sofralar, Uzak- Hep Uzak, İstanbul'un Sandık Odası, Kar Yağıyor Hayatıma, Cengiz Tacer - Denizden Yana, Çölden Yana, İstanbul Hatıralar Kolonyası, İstanbul'un Tramvayları Dan Dan, İstanbul İlk Romanımda Leylak, Oburcuk Mutfakta, Yaşadığım İstanbul, İstanbul Mayısta Bir Akşamdı, Edebiyatımızın Sevdiğim Romanlar Kılavuzu, İstanbul Bu Gece Yine Sensiz.

    Anı: Annem İçin, Hatırlıyorum, Seni Çok Özledim, O Yakamoz Söner, Anılar; Issız ve Yağmurlu.

    Oyun: Allahasmarladık Cumhuriyet, Ölü Bir Kelebek - Toplu Oyunlar.

    Şiir: Ay Işığı.

    Söyleşi: Atilla İlhan, Nam-ı Diğer Kaptan, Şimdi Seni Konuşuyorduk, O Aşk Dinmedi (Ayşe Sarısayın ile).

    Sinema Film Senaryoları: Kilit, Her Gece Bodrum, Bir Yalnız Melek,  Hiçbir Gece, Afife Jale, Seni Kalbime Gömdüm, Göl, Kırık Bir Aşk Hikayesi, Seninle Son Defa, Çapkın Hırsız, Askerin Dönüşü,  Cennetin Kapısı,  Bir Demet Menekşe, Yaralı Kurt, Kadın Yapar, Günahsızlar.

    Tv Film Senaryoları: Kerem.

    Tv Dizisi Senaryoları: Bir Aşk Uğruna, Yedikule Mihriban, Yalancı Şafak.

     Rol aldığı sinema filmi: Soğuktu ve Yağmur Çiseliyordu.

     Rol aldığı TV dizisi: Şen Dullar.

     Yönettiği sinema filmi: Hiçbir Gece.

     Yönettiği TV dizisi: Yedikule Mihriban.

     Ödülleri:

• 1976 - Sait Faik Hikâye Armağanı - Dostlukların Son Günü.
• 1977 - Türk Dil Kurumu Roman Ödülü - Her Gece Bodrum.
• 1981 - Milliyet Sanat Dergisi Yılın Romanı Ödülü - Yaşarken ve Ölürken.
• 1982 - SİYAD En İyi Senaryo Ödülü - Kırık Bir Aşk Hikâyesi.
• 1991 - Türkiye Yazarlar Birliği Roman Ödülü - Mavi Kanatlarınla Yalnız Benim Olsaydın.
• 1997 - Afife Jale ve Avni Dilligil Ödülü -Allahaısmarladık Cumhuriyet.
• 1998 – Devlet Sanatçısı unvanı - Mihri Müşfik: Ölü Bir Kelebek.
• 2001 - Orhan Kemal Roman Ödülü - Bu Yaz Ayrılığın İlk Yazı Olacak.
• 2003 - Sedat Simavi Edebiyat Ödülü - Uzak, Hep Uzak.
•  200 - Türkiye Yazarlar Birliği Hatıra Ödülü - İstanbul'un Sandık Odası.
• 2012 - Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü.
• 2021 – Erdal Öz Edebiyat Ödülü

 8 Ocak 2025 tarihinde tedavi gördüğü hastanede 76 yaşında aramızdan ayrıldı.

      Ailesinin ve sevenlerinin başı sağ olsun!