Bir ormanı yakmak için bazen tek bir kıvılcım yeter. Peki onu yangına hazır hâle getirmek kaç yıl sürer?

Belki de cevabı, yıllardır gözümüzün önünde olmasına rağmen fark etmediğimiz ayrıntılarda saklıdır. Çünkü bir orman yalnızca ağaçlardan oluşmaz. Onu ayakta tutan görünmez bir düzen vardır.

 Keçiler, çobanlar, böcekler, kuşlar... Her biri doğanın dengesinde sessiz ama vazgeçilmez bir görev üstlenir.

Ülkemizde yaz aylarının gelmesiyle birlikte her yıl olduğu gibi bu yıl da orman yangınları yeniden gündemimize oturdu.

 Kimi zaman ihmalle, kimi zaman iklim koşullarıyla büyüyen bu yangınlar beni bu yazıyı kaleme almaya sevk etti. Çünkü bazen bir felaketi konuşurken, onu önlemeye katkı sunan sessiz kahramanları unutuyoruz.

"Keçiler ne alaka?" diye düşünenler olacaktır.

Haklısınız. İlk bakışta orman yangınlarıyla keçiler arasında bir bağ kurmak zor görünebilir. Oysa doğa, ilk bakışta görünenlerden çok daha derin bir denge üzerine kuruludur.

Keçiler sadece sofralarımıza sütüyle ya da etiyle katkı sunan hayvanlar değildir. Onlar, binlerce yıldır doğanın sessiz bahçıvanlarıdır. Beslenirken yalnızca karınlarını doyurmaz; yaz sıcağında kolayca tutuşabilecek kuru otları ve çalıları da azaltırlar. 

Bilim insanlarının bugün "yakıt yükü" olarak tanımladığı birikimi, Anadolu'nun çobanları ve keçileri yüzyıllardır farkında olmadan yönetiyordu.

Üstelik bununla da kalmazlar. Tek tip bitki örtüsünün aşırı yayılmasını engelleyerek farklı bitki türlerinin gelişmesine alan açarlar. Dışkıları doğal gübre görevi görür, toprağın organik madde bakımından zenginleşmesine katkı sağlar. Bazı bitki tohumlarının yayılmasına yardımcı olarak ekosistemin devamlılığını desteklerler.

Orman içindeki ve çevresindeki otlakları temizleyerek yanıcı bitki örtüsünün birikmesini azaltırlar. Böylece ormanlarla yerleşim alanları arasında doğal tampon görevi gören bölgelerin korunmasına da katkı sunarlar.

 Yani demem o ki; keçilerin doğaya hizmeti, çoğu zaman fark ettiğimizden çok daha büyüktür.

Keçilerden söz ederken çobanları da unutmamak gerekir.

Çobanlar yüzyıllar boyunca dağları, su kaynaklarını, hayvan hareketlerini ve mevsimleri gözlemleyerek doğayla uyum içinde yaşamayı öğrendiler.

 Bugün bilim dünyasının "geleneksel ekolojik bilgi" dediği birikim, aslında onların nesilden nesile aktardığı hayat tecrübesidir.

Keçilerden söz açılmışken, bir zamanlar Anadolu'nun en kadim mesleklerinden biri olan, bugün ise sessizce gözden düşen çobanlığı da anmadan geçmek olmaz.

Her meslek, insanlığın kurduğu büyük düzenin bir parçasıdır. Bu yüzden hiçbir mesleği değersiz görmem. Kiminin dudak büktüğü, "olmasa da olur." diye düşündüğü çobanlık ise aslında doğanın dengesini koruyan en kadim mesleklerden biridir.

Büyüklerimiz, "Eğer bir gün dağda mahsur kalır da bir dağ keçisi görürsen onu takip et; suyu da bulur, yediğini de yersin." derdi. 

Ne kadar bilimsel olduğu tartışılır ama bu sözün bize anlattığı başka bir hakikat vardı: Doğayı tanıyan, hayvanları gözlemleyen insanın bilgeliği...

Bir ormana hizmet eden hiçbir emek küçük değildir. Ne onu korumak için nöbet tutan orman işçisinin emeği, ne dağlarda sürüsünün peşinden yürüyen çobanın alın teri, ne de sessizce otlayarak doğanın dengesine katkı sunan bir keçinin varlığı... 

Çünkü doğa, her canlının omuz verdiği büyük bir emanettir.
Bu yazı; bir ağacı, bir ormanı, bir canlıyı korumak için emek veren herkesin şerefine...

Çobanından orman işçisine, gönüllüsünden bilim insanına, itfaiyecilerine kadar doğaya hizmet eden herkese selam olsun.

İyi ki varsınız. Çünkü bu dünya, sizin emeğinizle biraz daha nefes alıyor.

Belki de kendimize şu soruyu yeniden sormalıyız:

Bir ormanı gerçekten kim korur?

Keyifli okumalar dilerim efendim.