Sivas Atatürk ve Kongre Müzesi ziyaretimizden sonra, tren saatine kadar kalan birkaç saat serbest zamanımız kalmıştı.

Sivas Atatürk ve Kongre Müzesi önünde buluşmak üzere grup ayrılmıştı. Tarihi Sivas şehrini tanımak ve gezmek için değil birkaç saat, günler yetmezdi. Bizimki gör-geç diyeceğim, o da değildi. Her yer tarihti çünkü! Aynı alanda Çifte Minareli Medrese, Buruciye Medresesi, Kale Camii, Tarihi Hükümet Konağı… Hangi birisini sayayım ki! Gördüğümüz tarihi yerlerden kısaca bahsedelim.

Sivas Kale Camii: Sivas’ta Selçuk Parkı içinde bulunan bu yapı Osmanlı dönemi camilerinin içerisinde en güzel örneklerinden sadece biridir. Camii 1580 yılında Osmanlı padişah III. Murad zamanında görev yapmış vezirlerden Sivas Beylerbeyi Murad Paşa tarafından yaptırılmıştır. Cami 18.75 x16.70 metre boyutlarında olup kareye yakın dikdörtgen bir plana sahiptir. Caminin her noktası tamamen kesme taştan yapılmış olup sadece mihrap ve minberi mermerdendir. Girişin sağında tuğla minare yer alır. Minare şerefesinin alt kısmı mukarnaslıdır. Sivas’ın merkezinde bulunan Kale Cami’nin ana mekan girişinin hemen solundaki merdivenlerden kadınlar için ayrılmış kısmına çıkılır. Yüksek bir dikdörtgen çerçeve içerisine yerleştirilmiş bulunan mermer mihrap nişinin üstü mukarnas dolguludur. Mihrabın yanında dokuz basamaklı zarif bir minber yer alır. Asıl ibadet alanı kare planlı ve üzeri kurşunla kaplı tek kubbe ile örtülüdür. Örneğine çok az rastlanan iki taş caminin her iki yanında bulunmaktadır. Görenlerin dikkatini çeken bu taşlardan birinin içerisi oyuk şeklindedir. Yapıldığı dönemlerde yardımlaşmanın önemini gösteren bu taşlardan birine sadaka diğerine ise yitik taşı denmektedir. Sadaka taşı cami minaresinin altında oyuk şeklindedir. O dönemde sadaka vermek isteyenler, sadakalarını bu taşın içerisine koyarlarmış. Sadakaları koymaya insanlar özellikle akşam geç saatlerde gelirlermiş. İhtiyaç sahipleri de bu taşın içerisinden sadece ihtiyacı olan kadarını alırlarmış. Yitik taşı da, cami avlusunun doğusundadır. Kaybolan eşyalar, bu taşın üzerinde teşhir edilir ve kaybedenlerin kayıp eşyasını bulması sağlanırmış.

Buruciye Medresesi veya diğer adıyla Hacı Mes'ud Medresesi: 1271 yılında Anadolu Selçuklu Sultanlarından III. Gıyaseddin Keyhüsrev zamanında Hamedan yakınlarındaki Burucird'den gelme Muzafferüddin Burucirdi tarafından yaptırılmıştır. İlmiye çalışmaları için medrese olarak yaptırılmış ve devrin pozitif ilimlerinin okutulduğu bina olarak uzun yıllar kullanılmıştır.

Sarımtırak renkli taşların oyma olarak yapılan giriş kapısı ve avlu karşısındaki iç cephe, devrin Selçuklu taş oymacılığının en güzel örneklerindendir. Yapı kareye yakın dikdörtgen planlı olup, üzeri açık avlu etrafındaki sütunlu revaklar ve bunların gerisinde bulunan hücrelerden oluşmaktadır. Giriş kapısının sol yanında mavi ve siyah çinilerle süslü türbede medrese binasını yaptıran Burucerdioğlu Muzaffer Beyin (Hacı Mes'ud) ve çocuklarının kabirleri yer alır. Türbenin yanında da iki beşik tonozlu küçük oda bulunmaktadır. Revakların arkasında medrese odaları, ana eyvanın yanlarında da iki kubbeli oda vardır. Vakfiyesinden binada bir de kütüphane bulunduğu anlaşılmaktadır. Taş işlemeciliğinde ağırlığın taç kapıda yer aldığı görülür. Yıldız, rumi ve geometrik motifler yüzeysel ancak bir dantel gibi işlenmiştir. Medrese 1965-1966'da tamir edilmiş ve müze haline getirilmiştir. Sonraki yıllar yine birçok kez tamir ve bakım görmüştür.

Çifte Minareli Medrese: Taç kapının hemen üzerinde üç yönden akan yazıttan medresenin, İlhanlı Veziri Sahip Şemseddin Mehmet Cüveyni tarafından 1271/1272 yılında yaptırıldığı anlaşılmaktadır. Yapının günümüze ulaşan tek özgün yanı, Anadolu'nun en yüksek taç kapısına sahip görkemli ön cephesidir. Taç kapı üzerinde yükselen iki minare ise adeta Sivas'ın sembolü olmuştur. Anadolu'da yapılmış en abidevi medreselerden biri olup, Dârü'l-hadis adıyla da bilinir. İki katlı, dört eyvanlı bir yapıdır. Taç kapının üzerindeki tuğla minareler çini bezemelidir. Bitkisel ve geometrik motiflerle süslü taşkapı ile yanlarındaki mukarnaslı nişler yapıya hareketli bir görüntü kazandırmıştır. Köşelerde yivli yarım kuleler vardır.

Şifahiye Medresesi: Anadolu Selçuklu Sultanı I. İzzettin Keykavus tarafından, 1271 yılında yaptırılmıştır. Anadolu Selçuklu tıp okullarının en eskisi ve en büyükleri arasında yer almaktadır. Darü’ş-Şifa’nın güney eyvanı I. İzzettin Keykavus’a türbe olarak ayrılmış ve inşa edilmiştir. Türbe cephesi çinilerle bezenmiştir. Ana eyvanın sağında, ay sembolünün içinde örgülü saçları olan bir kadın başı, solunda ise erkek başı figürü görülmektedir. Taç kapı kavsarasında dokuz sıralı mukarnas görüyoruz. Ayrıca yan taraflarda yıldız ve geometrik motiflere yer verilmiştir.