Toplumun içinde yaşayan bir fert olarak pek çok kişi ve grupla hasbihal eder, çeşitli ziyaretlerde bulunuruz. 2024 Ramazan ayında Fransa’nın Strazburg şehrinde görevli iken Barr Derneği’nin iftar davetine katıldığımızda, protokolde bulunan birkaç yaşlı Fransız ile ayaküstü sohbet etme fırsatı bulmuştuk. Sohbet sırasında bu yaşlılar, Fransız kültüründe belirgin bir çözülme yaşandığını, özellikle yeni neslin kiliselere gitmediğini ve dinî‑kültürel motiflere eskisi kadar ilgi göstermediğini içten bir üzüntüyle dile getirdiler. Ayrıca cami ve kiliselerin üstlendikleri misyonun toplum için ne kadar önemli olduğuna özellikle vurgu yaptılar.

Ne yazık ki yukarıda değinilen sorunların benzerlerini biz Müslümanların da yaşadığını hem işitiyor hem de bizzat gözlemliyoruz. Bu sebeple, ortaya çıkan problemlere karşı sağlıklı tespit ve tahlillerde bulunmak, çare yolları aramak ve bu istikamette çaba göstermek görevimizin bir parçasıdır. Toplumsal ve dinî duyarlılığın korunması, ancak bu bilinçli çabayla mümkün olur.

İnsanların günlük yaşantıları ile örf ve âdetleri geçmiş dönemlerde yüz ya da yüz elli yılda bir değişirken, özellikle son kırk yılda yaşanan dönüşüm, insanlık tarihinde eşi ve benzerine rastlanılmamıştır. Bilim ve teknoloji alanındaki baş döndürücü gelişmeler, bir yandan hayatı kolaylaştırırken diğer yandan milletleri millet yapan değer yargılarına ve kültürel kimlik kodlarına ciddi zararlar vermektedir. Bu hızlı değişim, toplumsal yapıyı derinden etkilemekte ve geleneksel yaşam biçimlerini dönüştürmektedir.

Trafikte kural ihlalleri, miras taksimatında adaletsiz paylaşım, içki, kumar ve şans oyunlarının ciddi anlamda artması, boşalma oranlarının evliliklerin önüne geçmesi, helâl-haram ve mahremiyet hassasiyetinin kaybolması, nikâh müessesesinin yerine flört ve zinanın rağbet bulması, ahilik teşkilatının (yerini alan Esnaf ve Sanatkarlar Odası’nın para tahsilatından öteye geçememesi nedeniyle) iş ahlâkının yozlaşması, tefecilik, irtikap, rüşvet ve gasp gibi dinen yasak olan haksız kazanç yollarının normalleşmesi, kin, terbiye eksikliği, hoşnutsuzluk, vicdansızlık, sanat ve estetikten uzak vasatlık ve kendisine duyulan güvene karşı kayıtsız kalma gibi İslâm’la bağdaştırılması mümkün olmayan tutum ve davranışlar, maalesef günlük hayatımızın bir parçası hâline gelmiştir.

Toplumsal çözülmenin yanı sıra, günümüz insanlarındaki sosyalleşmeyi engelleyen kibir, vicdan darlığı, hodgâmlık ve cehalet (bilgisizlik) gibi ruhu etkisi altına alan unsurlar, itaat ve disiplini azaltırken ruhun maneviyattan gıdasını alamamasına yol açmaktadır. İşte toplumumuzdaki olumsuz istikametteki değişim ve dönüşümü tetikleyen faktörleri tespit ederek gelecek vizyonumuzu bu kıstaslar doğrultusunda belirlemek, içinde yaşadığımız toplum, tarih, çocuklarımız ve kendi ahiretimiz için son derece önemlidir.

Yaşadığımız çözülmenin temel nedenini kestirme bir yolla belirli bir gruba ya da siyaset, DİB, MEB gibi kurumlara bağlamak hem kolaycılık olur hem de asıl problemin teşhisini yanlış yerlerde arayarak zaman kaybetmemize yol açar. Toplumsal değişim yahut sosyal çözülme çok boyutludur. Dolayısıyla ortaya çıkan sorunların sebeplerini tek bir aktöre/kuruma yüklemek yerine, daha geniş bir çerçeveden değerlendirmek gerekir. İşte bu yazı dizimizde toplumsal çözülmenin kilometre taşlarını alt başlıklar hâlinde irdelemeye çalışacağız.

Bu girizgâhla sağlam temellere oturtmaya çalıştığımız yazı dizisine devam edeceğiz inşallah.