Avrupa’nın kara lekesi: Srebrenitsa Soykırımı nedir, ne zaman oldu? İşte 8372 Boşnağın katledildiği o dehşet

Yugoslavya İç Savaşı sırasında, Birleşmiş Milletler (BM) tarafından "güvenli bölge" ilan edilmesine rağmen binlerce savunmasız insanın katledildiği Srebrenitsa, modern tarihin en karanlık sayfalarından biri olarak hafızalardaki yerini koruyor. Peki, Srebrenitsa Soykırımı nedir ne zaman oldu? II. Dünya Savaşı’ndan sonra Avrupa’da gerçekleşmiş en büyük toplu insan kıyımı ve hukuksal olarak ilk kez belgelenmiş soykırım olma özelliği taşıyan bu katliam, en az 8 bin 372 Boşnak Müslüman erkeğin ve çocuğun sistematik olarak katledilmesiyle sonuçlandı. İşte Bosna Savaşı'nın seyrini değiştiren ve acısı hâlâ taze olan soykırıma dair tüm detaylar...

1990'lı yıllarda Yugoslavya'nın çöküşüyle başlayan kanlı süreç, Bosna-Hersek topraklarında dünya tarihinin gördüğü en vahşi katliamlardan birine sahne oldu. Sırp güçlerinin Müslüman nüfusa yönelik sistematik temizlik harekâtı, BM koruması altındaki Srebrenitsa'da tam bir soykırıma dönüştü.

SREBRENİTSA SOYKIRIMI NEDİR VE NE ZAMAN OLDU?

Srebrenitsa Soykırımı, 1991–1995 yılları arasında yaşanan Yugoslavya İç Savaşı (Hırvatistan ve Bosna Savaşı) esnasında, Sırp Cumhuriyeti Ordusu'nun Srebrenitsa kasabasına karşı giriştiği harekât sırasında Temmuz 1995'te gerçekleştirilen kitlesel bir katliamdır. Ratko Mladić komutasındaki ağır silahlı Sırp ordusu ve "Akrepler" olarak bilinen Sırbistan özel güvenlik güçleri, en az 8.372 Müslüman Boşnak erkek ve çocuğu sistematik bir şekilde öldürmüştür. Katliamda kadınların ve çok küçük yaştaki çocukların da katledildiği resmi belgelerle kanıtlanmıştır. Savaştan önce 24 bin civarında olan kent nüfusu, diğer bölgelerden kaçan mültecilerle 60 bine dayanmış ve adeta hastalıkla boğuşan bir toplama kampına dönmüştü.

BM GÜVENLİ BÖLGESİNDE BÜYÜK İHANET: HOLLANDA ASKERLERİNİN ROLÜ

Katliamı dünya tarihi açısından en çarpıcı kılan detaylardan biri, Birleşmiş Milletler'in Srebrenitsa'yı "güvenli bölge" ilan etmiş olmasıydı. Kentteki Müslümanların silahları, BM Barış Gücü tarafından koruma vaadiyle toplanmıştı. Sırplar saldırılarını sıklaştırdığında Boşnakların silahlarını geri isteme talebi, Hollandalı komutan Thom Karremans tarafından reddedildi. Bölgede görevli 400 silahlı Hollanda barış gücü askeri katliamı önlemediği gibi, bir gece yarısı alınan emirle kenti boşaltarak 25 bin mülteciyi Sırplara teslim etti. Bu ihmal ve kusur nedeniyle, 2002 yılında Hollanda hükûmeti toplu olarak istifa etmek zorunda kaldı. Hollanda mahkemeleri ilerleyen yıllarda devletin ölümleri önlemede %30 oranında kusurlu ve sorumlu olduğuna hükmetti.

8 BİN 372 ŞEHİT: KATLİAMIN HUKUKİ SÜRECİ VE CEZALAR

Lahey Adalet Divanı, yaşanan bu bir haftalık vahşeti resmen "soykırım" olarak kabul etti. Katliamın ardından esir alınan binlerce kişinin cesetleri parçalandı, krematoryumlarda yakıldı ve toplu mezarlara gömüldü. Katliamın baş sorumlusu olan "Bosna Kasabı" lakaplı Sırp komutan Ratko Mladiç, 16 yıl kaçtıktan sonra sahte kimlikle yakalanarak Lahey Uluslararası Ağır Ceza Mahkemesi'nde yargılandı ve müebbet hapis cezasına çarptırıldı.

Birleşmiş Milletler, 23 Mayıs 2024 tarihinde aldığı tarihi bir kararla, katliamın başladığı gün olan 11 Temmuz'u "Srebrenitsa Soykırımını Anma Günü" olarak kabul ilan etti. Bugün Srebrenitsa Şehitliği'nde yer alan anıt taşın üzerinde, katledilen 8.372 canı simgeleyen o acı rakam yazılıdır.