Titizlik bir tercih mi, yoksa görünmez bir kelepçe mi?

Pek çoğumuz için evimizi düzenli tutmak ve kişisel hijyenimize dikkat etmek günlük rutinimizin vazgeçilmez bir parçası. Ancak bazen bu masum alışkanlıklar, kişinin sosyal hayatını, iş performansını ve aile ilişkilerini sabote eden bir "takıntı" haline dönüşebiliyor. Uzman Klinik Psikolog Kaan Üçyıldız, günümüzde çok sık karıştırılan titizlik ve temizlik takıntısı (OKB) arasındaki ince çizgiye dikkat çekerek önemli uyarılarda bulundu.

TİTİZ MİSİNİZ, YOKSA TAKINTILI MI? 5 KRİTİK SORU

Kaan Üçyıldız, temizlik alışkanlıklarının ne zaman bir problem teşkil etmeye başladığını anlamak için şu soruların sorulması gerektiğini belirtiyor:

Temizlik davranışını yaparken kendinizi zorunlu hissediyor musunuz?
Temizlik yapmadığınızda yoğun huzursuzluk veya panik yaşıyor musunuz?
Bu alışkanlıklar gün içerisinde ciddi bir zaman kaybına yol açıyor mu?
Aşırı olduğunu bilseniz de bu davranışları durdurmakta zorlanıyor musunuz?
Elinizde kimyasallara bağlı yara, aşınma veya kaşıntı var mı?

"Eğer bu soruların çoğuna cevabınız 'evet' ise, titizlik sınırını aşmış olabilirsiniz ve profesyonel destek almanız gerekebilir," diyor Üçyıldız.

BU DÖNGÜYÜ KIRMAK İÇİN 5 ADIM

Takıntılı düşüncelerle başa çıkmak için Üçyıldız, danışanlarına önerdiği pratik yöntemleri şöyle sıralıyor:

Kronometre Kullanın: Temizliğe ayırdığınız süreyi kontrol altında tutun. El yıkama veya banyo süresi için kendinize katı bir zaman sınırı koyun.
Erteleme Pratiği Yapın: Temizlik dürtüsü geldiğinde hemen harekete geçmeyin. Önce 5 dakika bekleyin, zamanla bu süreyi artırın. Kaygının bekledikçe azaldığını göreceksiniz.
Mükemmeliyetçilik Tuzağından Kaçın: "Kusursuz temizlik" yerine "yeterince temiz" kavramını hayatınıza dahil edin.
Duygularınızı Gözlemleyin: "Ellerim kirli" düşüncesi oluştuğunda vücudunuzdaki kaygıyı hissedin. Kaygının dalgalı bir yapısı olduğunu ve müdahale etmeseniz de kendiliğinden söneceğini deneyimleyin.
Tetikleyicileri Not Alın: Sizi hangi ortamlar veya düşünceler temizliğe itiyor? Bu farkındalık, otomatiğe bağlanmış davranışları kırmanızı sağlar.

"YAŞAMDAN ÖDÜN VERİYORSANIZ DESTEK ALIN"

Temizliğin bir erdem olduğunu ancak hayatın önüne geçmemesi gerektiğini vurgulayan Kaan Üçyıldız, son söz olarak şunları ekliyor:

"Temiz olmak önemlidir ancak temizlik uğruna sevdiklerinizden, işinizden ve en önemlisi kendi yaşam kalitenizden ödün veriyorsanız, bu durum tekrarlayıcı ve yanlış bir davranış örüntüsüne dönüşmüştür. Bu noktada profesyonel bir destek, kalıcı çözüm için en etkili yoldur."