Toplumumuzun en çok karşılaştığı ve muzdarip olduğu durumlardan biri de nazardır. “İsabet, göz değmesi, nazar değmesi” gibi farklı isimlendirmeleri bulunan nazar; lügatte, “göz atma, bakma, bakış ve bir konuyla ilgili görüş”; ıstılahta ise, “Bir şeye özenme, imrenme veya kıskançlıkla bakan kimsenin bakışlarıyla zarar verecek şekilde onu etkilemesi” anlamındadır.

Her derde deva bulunduğu gibi nazara karşı da deva bulunabilir. Ne var ki, nazar; diğer dertlere karşı daha tehlikelidir. Nitekim Arapların, “nazar, insanı mezara, deveyi de kazana koyar” manasındaki atasözü anlatılmaya çalışılan tehlikeyi gösterir mahiyettedir.

Nazarın tehlikeli olduğu, Efendimizin; “nazar (göz değmesi) haktır” (Müslim, Selâm, 41) rivayetinin yanı sıra, diğer dinlere mensup kimselerce de kabullenilmiş ancak sebepleri ve etkileri üzerinde ihtilafa düşmüşlerdir. Buradan hareketle, nazarın değdiği, hissedildiği ve ani bir rahatsızlık baş gösterdiği anda, doktorla irtibata geçerek tedbir almamız tavsiye olunur. Zira bazı göz değmeleri, hafif hasarla atlatılır, bazıları da kalıcı hasarlar bırakabilir.

Nazar, insanın ruhunda bulunan ve görünmeyen x ışınlarının, karşı tarafa geçmesiyle meydana gelmektedir. Şu hâlde, nazar; haset kimselerin yanı sıra, gıptayla bakanlardan da sadır olmaktadır. Bu bilgilerden hareketle, “benim nazarım değmez” tarzındaki sözlerin, gerçeği yansıtmadığını söyleyebiliriz. Başka bir deyişle, haset olmayan iyi niyetli birinin de “bakmasından” kaynaklanan kuvvetli etki, göz değmesine yol açabilir. Bu ise taaccüp etme diye tabir edilen -Allah vergisi- güzelliğe şaşırmadan kaynaklanmaktadır.

Nazar, mutlu ve huzurlu yuvaların neşesini kaçırır, kundaktaki bebekleri çatlatır, tarladaki ya da bahçedeki mahsulü zayi eder, zeki ve meziyetli birini lâl eder, başarılı talebeleri tutuklu hale getirir, güzel ve yakışıklı kimseleri çirkinleştirir, sağlıklı kimseyi hastalandırır, sağlam çalışan alet ve edevatı bozar… Hulasa, bakan gözlerdeki ağırlığı ve kızılötesi ışınları, üzerinde toplar.

Nazar ile Haset Arasındaki İlişki

Gıpta, nazar, haset gibi bazı kavramların, birbirleriyle ilişkilerinin bulunduğunu, hasetle ilgili önceki yazımızda değinmiştik. Haset ve nazar, her ne kadar birbirlerine zıt olsa da aralarında ilişki vardır.

Ortak Yanları

• Her ikisi, (fert ve topluma zarar vermesi cihetiyle) nefsin afetlerinden sayılması bakımından ortak yanı bulunur,
• Haset ve nazar; Hz. Allah’ın, kullarına bahşettiği in’âm ve ihsana zarar vermesi bakımından kötüdür. Bu bağlamda ikisi de ortak paydada buluşmaktadır,

Farklı Yanları

• Haset, Allah tarafından nimetlendirilen kimsenin, elinde bulunduğu nimetin zevalini arzularken; nazarda ise nimetin zevali arzulanmaz,
• Haset, kalpten sudur eden duygudur; nazar ise gözden sadır olur,
• Haset, sevdiği insana zarar vermezken; nazar, (mal ya da evlat fark etmez) sevdiğine zarar verir,
• Hasette nazar yoktur. Her haset eden kimsenin nazarı değmez, ancak her gözü değenin hasedi vardır,
• Haset, nazardan daha kapsamlıdır. Hasetçi, kendisinde bulunmayanın zevalini isterken, nazar edenin ise, nazar ettiği şey kendisinde bulunabilir.
• Haset, huzurda veya gıyaben meydana gelirken; nazar ise yalnız huzurda değer,
• Hasedin etkisi, nazardan daha azdır,

Nazarın Belirtileri

Şiddetli baş ve eklem ağrıları, yüz ve vücudun diğer bölgelerinde sivilce çıkması, şiddetli terleme, kalp atışının hızlanması ve iştahsızlık gibi tıbbî; sürekli tedirginlik, (aile, ticaret ve akrabalarla ilgili iş ve ilişkiler gb.) sosyal hayatta başarısızlık, göğsün daralması, hafıza kaybı ve ümitsizlik gibi psikolojik; mahsulün telef olması, (hayvanlar veya emlak gibi) mal kaybı ve çocukların sebepsiz yere sürekli ağlaması gibi maddi yönden belirtileri vardır. Sayılan belirtilerden biri ya da birkaçı, nazar değen kimsede bulunabilir.

Nazardan Korunmanın Yolları

Nazardan korunmak için, her bir kültür ve inancın kendine has korunma refleksleri mevcuttur. Buna göre, nazar boncuğu veya kurşun döktürme gibi uygulamalar, İslâm dışıdır. Dinen meşru görülen tedbirler ise şu şekilde serdedilebilir:

• Nazar değdiğinde, elektromanyetik dalgaların titreşim enerjisi, insan yağ alanlarında toplanır ve depolanır. Abdest alınarak bu enerji vücuttan atılabilir. Veyahut da şifa niyetine, suya Fâtiha, Bakara ve Âl-i İmrân surelerinden bazı ayetler okunarak içilir. (Vücutta %71 oranında su bulunduğundan, şifa niyetine içilen suyun; canlı hücrelere direkt temas etmesiyle nazarın etkisi bertaraf olur. Japon bilim adamı, Masaru Emoto (1943-2014); Duanın, titreşimlerinin sudaki her şeyi anında etkilediğini tespit etmiştir. Bu da demek oluyor ki, nazara gelen vücut; dua ile normal seyrine dönebilir),)
• Nazara karşı tedbirli davranarak Hz. Peygamber’den rivayet olunan tesirli duaları çokça okumak ve bunlardan rukye yapmak,
• Sabahları kalkarken, akşamları da yatarken Felak ve Nas sureleriyle birlikte, Âyetü’l-kürsî’yi okumak,
• Hoşa giden bir durumla karşılaştığında, “mâşallah” veya “bârekallah” demek,
• Bir kimse, kendi evine girdiğinde, “Mâşallahü lâ kuvvete illâ billâhi” (Kehf, 18/39) duasını okuması
• Mal, güzellik ve meziyet gibi hasletleri hasetçilerden saklama; afişe etmeme,
• Çocuk veya torunlarımızı, başkalarının çocuklarıyla kıyaslamama ya da övmeme,
• Toplum içerisinde çok konuşmama,
• Kadınların güzelliklerini ortaya çıkaran elbiseleri, (düğün, dernek vs.) cemiyetlerde giymemeleri…

Nazar değmesine karşı, maddi/manevi yönden bilinçli ve tedbirli davranmalı, yakınlarımızın zarar görmemesi adına topyekûn seferber olunmalıdır.