Şizofrenide damgalanma korkusu tedaviyi geciktiriyor

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, şizofreni dünya genelinde yaklaşık 21 milyon kişiyi etkileyen önemli bir ruhsal hastalık. Her 100 kişiden birinin yaşamı boyunca şizofreniye yakalanma riski bulunuyor. Ancak hastalık yalnızca genetik faktörlere bağlı değil, çevresel etkenler de gelişiminde büyük rol oynuyor.

ŞİZOFRENİ NEDİR?

Şizofreni, düşünce, algı, duygu ve davranışlarda bozulmalarla seyreden kronik ve epizodik bir psikiyatrik hastalık olarak tanımlanıyor. Genellikle ergenlik sonu ya da genç erişkinlik döneminde ortaya çıkıyor. Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Alp Üçok, şizofreniyi diyabet veya hipertansiyon gibi kronik bir hastalık olarak değerlendirirken, tedavisinin mümkün olduğunu belirtiyor.

TEDAVİ VE TOPLUMDAKİ ÖNYARGILAR

Prof. Dr. Üçok, toplumdaki yanlış algıların hastaların tedaviye ulaşmasını engellediğine dikkat çekiyor:
"Şizofreni hastaları işinde başarılı olabilir ve normal yaşam sürdürebilir. Ancak hastalar genellikle olumsuz örneklerle anıldığı için doktora gitmekten çekiniyor, tedaviye direnç gösteriyor."

Ayrıca toplumda şizofreni hastalarının haksız yere damgalandığını vurgulayan Üçok, şiddet olaylarının çoğunda ruhsal bir hastalık olmadığını belirtiyor.

ŞİZOFRENİ RİSK FAKTÖRLERİ

Şizofreninin görülme oranı genel popülasyonda %1 iken, ailesinde hastalık öyküsü olanlarda bu oran %10’a çıkıyor. Genetik faktörler etkili olmakla birlikte tek belirleyici değil. Çevresel faktörlerden esrar kullanımı ve çocukluk çağı travmaları hastalık riskini artırıyor. Fiziksel ve duygusal ihmal, şiddet ve cinsel travmalar beynin strese tepkisini değiştirerek psikoza yol açabiliyor.

İYİLEŞME MÜMKÜN MÜ?

Psikiyatri Uzmanı Dr. Erhan Yüksek, Dünya Sağlık Örgütü'nün 15-25 yıl süren Uluslararası Şizofreni Çalışması’na atıfta bulunarak iyileşmenin mümkün olduğunu söylüyor.

"Çalışma, şizofreninin iyileşme potansiyeli yüksek, dalgalı ve dinamik bir hastalık olduğunu ortaya koydu. Hastaların çoğu zamanla belirtilerinden kurtulabiliyor, sosyal hayata dönebiliyor ve üretken bir yaşam sürdürebiliyor."

Dr. Yüksek, şizofreniyle ilgili olumsuz ön yargıların iyileşme öykülerinin paylaşılmasını engellediğini ancak doğru zamanda ve doğru tedaviyle umut vadeden bir süreç yaşanabileceğini vurguluyor.

Şizofreninin Belirtileri

Şizofreni belirtileri üç ana grupta toplanıyor:

1. POZİTİF BELİRTİLER:

• Varsanılar (halüsinasyonlar), özellikle işitsel halüsinasyonlar

• Sanrılar (hezeyanlar), gerçek dışı sabit inançlar, örneğin takip edildiğini düşünme

2. NEGATİF BELİRTİLER:

• Duygulanımda küntleşme (yüz ifadesinin silinmesi)

• Sosyal çekilme

• Konuşmada fakirlik

3. BİLİŞSEL BELİRTİLER:

• Dikkat dağınıklığı

• Bellek ve yürütücü işlevlerde bozulma

• Düşünceyi organize etmede güçlük