KUZEY ANADOLU’DA PROTO-TÜRK PONTUS DEVLETİ (2)
Pontus, Roma hâkimiyetine girmesinden sonra M.S. 300’lü yıllarda Hıristiyan olan Roma İmparatorluğunun ve Doğu Roma’nın baskısıyla zorla Hıristiyanlaştırılmışlardır. Pontus’un daha sonra kurulan ve Trabzon İmparatorluğu diye bilinen (1204 – 1461) devletle bir ilgisi yoktur.(4)
Bölgede ilk akla geleni ve en çok kullanılanları müzik aletleri kemençe ile tulumdur ve bu aletleri ele aldığımızda ise Türk Kültüründen ayırmak mümkün olmamaktadır. Orta Asya Türklerinde şaman baksıların kullandığı saza “kopuz” da denir. Kopuz bugünkü Türk bağlamasının atasıdır. İçi boş bir teknesi ve uzun bir sapı vardır. Tel yerine kıl kullanılır ve ilk dönemlerde mızrapla değil ”yay”la çalınırdı. Kopuzun Anadolu da aldığı bir şekilde bugün Türk halk müziğinin temel sazlarından biri olan “kabak Kemanesi”dir. (kemençe de denir)
Bağlama, kabak kemanesi ile çalınan ezgiler makam denilen ses dizgileri itibariyle, aynı seslerden oluşur. Karadeniz ezgilerinin de bütün bölgelerde olduğu gibi “yerel” özellikleri vardır. Kısacası hem bağlamanın hem de kabak kemanesinin atası kopuzdur. Kumanların Lazları da içine alan bölgenin etnik oluşumunda etkin bir unsur oldukları da bilinen bir gerçektir. Önemli birer Türk sazı olan ve yine Pontus’a mal edilen “tulum” ve “çifte düdükle” ilgili araştırmalar bu sazların bölgenin etnik oluşumunda etkin olan Avar Türklerinin enstrümanları olduğunu göstermektedir. (5)
-----------------------
(4) Mahmut Goloğlu, Anadolu’nun Milli Devlet Pontus, 1973.
(5) Taner Tarhan, “Eski Çağda Kimmerler Problemi”, 8. Türk Tarih Kongresi, Cilt I.