Görme engelliler TİHEK'e en çok "hissedilebilir yol" için başvurdu

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), görme engelli bireylerin ulaşımda karşılaştıkları zorluklara dair son dönemde önemli bir uyarı yaptı. 2022-2024 yılları arasında yapılan başvuruların büyük bir kısmında, görme engellilerin ulaşımda karşılaştığı "hissedilebilir kılavuz yol" eksiklikleri nedeniyle ihlal kararı verildi.

TİHEK'in internet sitesinde yer alan verilere göre, görme engelli bireyler, ulaşım alanındaki erişim eksikliklerini gerekçe göstererek sıkça başvuruda bulundu. Bu başvurularda en fazla ihlal kararı, "hissedilebilir kılavuz yolları"nın bulunmaması veya yetersiz olması gibi sebeplerle verildi. Görme engellilerin bağımsız bir şekilde hareket edebilmesi için kritik öneme sahip bu yollar, şehir içi ulaşımda hayati rol oynuyor.

ERİŞİLEBİLİRLİK YASASI VE YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER

TİHEK, bu tür ihlallere karşı gerekli tedbirlerin alınması için kamu kurumlarına yönelik uyarılarda bulundu. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 10. maddesinde belirtilen eşitlik ilkesine atıfta bulunan TİHEK, devlet organları ve idare makamlarının her türlü işlemde kanun önünde eşitlik ilkesine uymak zorunda olduklarını vurguladı. Bu bağlamda, kamu kurumlarının, engelli bireylerin erişilebilirliğini sağlamak amacıyla düzenlemeler yapması gerektiği ifade ediliyor.

Özellikle 5378 sayılı Engelliler Kanunu çerçevesinde yapılan düzenlemelere dikkat çeken TİHEK, kamu ve özel sektör yapılarına yönelik erişilebilirlik standartlarının sağlanması gerektiğini belirtti. Bu bağlamda, tüm açık alanların ve ulaşım altyapısının, engelli bireylerin rahatça erişebileceği şekilde dizayn edilmesi gerektiği vurgulandı.

HİSSEDİLEBİLİR KILAVUZ YOL NEDEN ÖNEMLİ?

Görme engelli bireyler için şehir içindeki yürüyüş yolları ve kaldırımlar, bazen en büyük engellerden biri olabiliyor. Hissedilebilir kılavuz yolları, bu kişilerin bağımsız bir şekilde yönlerini bulmalarına yardımcı olan ve genellikle zeminde bulunan, dokunsal işaretlerle işaretlenmiş yollar. Bu yollar, görme engellilerin güvenli bir şekilde yürümelerini, araçlardan ve diğer tehlikelerden uzak durmalarını sağlıyor.

Ancak birçok şehirde, bu yolların eksik olması veya yanlış yerleştirilmesi, görme engellilerin hayatını ciddi şekilde zorlaştırıyor. TİHEK’in verdiği ihlal kararlarında, bu tür eksikliklerin, engelli bireylerin toplu taşıma sistemlerine erişimlerini, okullara, hastanelere ve diğer sosyal hizmet alanlarına ulaşmalarını engellediği belirtiliyor.

GÖRME ENGELLİLERİN BAĞIMSIZ YAŞAM HAKKI

TİHEK’in açıklamalarına göre, engellilerin ulaşım hakları, onların bağımsız yaşamalarını ve topluma etkin bir şekilde katılmalarını sağlayan temel haklardan biridir. Ulusal ve uluslararası düzenlemelere göre, engelli bireylerin yaşam alanlarında bağımsızlıklarını sürdürebilmeleri için ulaşım altyapısının engellerden arındırılması gerekiyor.

Bu doğrultuda, TİHEK, engelli bireylerin şehir içi ulaşımda karşılaştıkları erişim sorunlarının çözülmesi için daha fazla önlem alınması gerektiğini belirtti. Engellilerin tüm kamu alanlarına erişimini engelleyen her türlü uygulama, eşitlik ilkesinin ihlali olarak değerlendiriliyor.

YASAL ZORUNLULUKLAR VE KAMU KURUMLARININ SORUMLULUĞU

TİHEK, engellilerin yaşam haklarının korunması adına, kamu kurumlarına yönelik yükümlülüklerini hatırlattı. Mevcut yasalar, tüm kamu yapılarının ve açık alanların engelli bireylerin kullanımına uygun olmasını zorunlu kılıyor. Bu kapsamda, belediyeler, kamu kuruluşları ve özel sektör hizmet sağlayıcıları, erişilebilirlik konusunda düzenlemeler yapmakla yükümlü. Ayrıca, bu tür ihlallerin önlenmesi için yasal yaptırımlar da gündeme gelebilir.

TİHEK’in kararları, engelli bireylerin toplumsal hayata daha eşit şartlarla katılabilmesi için devletin sorumluluklarını yerine getirmesinin ne denli önemli olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Engellilerin bağımsızlıklarını artıracak adımlar atılmadığı sürece, bu kişilerin sosyal hayata katılımı kısıtlanmaya devam edecektir.