Et yiyen sinek istilası başladı: Vücudu canlı canlı yiyor

Kuzey ve Orta Amerika’da, hem insanları hem de hayvanları hedef alan tehlikeli bir etçil sinek türü, “Yeni Dünya vida kurdu” (Cochliomyia hominivorax) hızla yayılıyor. Uzmanlar, bu sineğin özellikle büyükbaş hayvancılığı ciddi şekilde tehdit ettiğini ve bölgedeki ekonomik kayıpların artabileceğini vurguluyor.

Dişi vida kurdu sineği, canlı yaraların kokusunu tespit ederek buraya yumurta bırakıyor. Yumurtadan çıkan larvalar, konakçının canlı dokusunu yiyerek derin yaralara ve enfeksiyonlara neden oluyor. Tedavi edilmediğinde ise hayvanlarda ve insanlarda ölüm riski taşıyor. Tarih boyunca bu sinek, özellikle Teksas gibi bölgelerde hayvancılığın önemli sorunlarından biri olmuş; 1960’larda sadece Teksas’ta yılda yaklaşık 1 milyon enfekte hayvan tedavi edilmek zorunda kalmıştı.

STERİL SİNEK YÖNTEMİYLE ERADİKASYON SAĞLANMIŞTI

1960-1990 yılları arasında uygulanan ve dünya çapında örnek olarak kabul edilen “steril sinek yöntemi” sayesinde, parazit ABD ve Meksika’dan tamamen temizlenmişti. Bu yöntemde, yalnızca steril erkek sinekler üretilerek doğaya bırakılıyor, böylece çiftleşen dişi sinekler üreyemiyor ve popülasyonun devamı engelleniyordu. 1982 yılında ABD’de vida kurdu sineği tamamen eradike edilmişti.

Panama’da kurulan bir üretim tesisinde halen haftalık 100 milyon steril sinek üretilerek, sineğin kuzeye yayılmasının önüne geçilmeye çalışılıyordu. Ancak 2022’den itibaren sinek tekrar ilerlemeye başladı, 2023’te Panama’da vakalar patladı ve Kasım 2024’te Meksika’ya kadar ulaştı.

MEKSİKA’DAN ABD’YE YAYILIM ENDİŞESİ

Şu ana kadar Meksika’da en az 8 insan vakası kaydedilirken, Orta Amerika’da yaklaşık 17 milyon büyükbaş hayvanın risk altında olduğu belirtiliyor. Eğer sineğin yayılımı devam ederse, yalnızca Teksas ve Florida’da 14 milyon sığır tehlike altında olacak. Bu gelişme üzerine ABD, Meksika’dan canlı hayvan ithalatını geçici olarak durdurdu.

Bölge ülkeleri iş birliği içinde sineğin yayılımını durdurmak için gözetim faaliyetlerini artırırken, steril sinek üretimini de yükseltme çalışmalarına hız verdi.

YENİ MÜCADELE STRATEJİSİ

Uzmanlar, başarılı bir mücadele için steril sinek üretiminin önceki yıllardaki seviyelerin birkaç katına çıkarılması gerektiğini belirtiyor. 1980’lerde Meksika haftalık 500 milyon steril sinek üretiyordu; bugün ise ABD Tarım Bakanlığı, Meksika’daki bir meyve sineği üretim tesisini vida kurdu sineği için adapte ederek haftalık 60-100 milyon üretim kapasitesine çıkarmayı hedefliyor.

Ancak sinek salımı tek başına yeterli değil. Enfekte hayvanların anti-paraziter ilaçlarla tedavisi, sineklerin hayvanlardan uzak tutulması, saha gözetiminin artırılması ve eğitimli personelin sahada görev alması kritik önem taşıyor. Ayrıca, iklim değişikliği nedeniyle geçmişte sineğin yayılımını sınırlayan soğuk hava koşullarının artık yeterince etkili olmayabileceği uyarısı yapılıyor.

Bu gelişmeler, hem hayvan sağlığı hem de insan sağlığı açısından bölge için büyük bir alarm niteliğinde. Yetkililer ve bilim insanları, “Yeni Dünya vida kurdu”na karşı birleşik ve hızlı bir mücadele çağrısında bulunuyor.