1. HABERLER

  2. SPOR

  3. Tuna Nehri’nde bir Türk adası “Adakale”
Tuna Nehri’nde bir Türk adası  “Adakale”

Tuna Nehri’nde bir Türk adası “Adakale”

Tuna Nehri’nin trafik ve ticaretini kontrol eden bu ada, 1691’de Osmanlı Devleti tarafından fethedilmiş, 1878 Berlin Antlaşmasında kime teslim edileceği...

A+A-

Tuna Nehri’nin trafik ve ticaretini kontrol eden bu ada, 1691’de Osmanlı Devleti tarafından fethedilmiş, 1878 Berlin Antlaşmasında kime teslim edileceği unutulduğundan 1923 Lozan Antlaşmasıyla Romanya’ya teslim edilene kadar Türk adası olarak kalmıştır. 1960 ‘lı yılların sonlarına kadar 1000 kadar Türk’ün yaşadığı 160 dekar yüzölçümüne sahip Adakale, Osmanlı-Türk mimarisinin bütün özelliklerini yansıtıyordu. Üzerinde bir cami, bir kale, küçük bir Ortodoks kilisesi, Pazar yeri ve birkaç kahvehane bulunmaktaydı. Adada yaşayan Türkler, tütün ekimi, kayıkçılık, balıkçılık ve ticaretle geçimlerini sağlıyordu. Adakale, yapılan bir baraj suları altında kalması nedeniyle adalıların büyük bölümü Türkiye’ye göç etmiştir. Osmanlı fethi öncesinde ada bir korsan yatağı idi. 17.yy.da Avusturyalıların eline geçen ada, Belgrad’ın yeniden fethinden sonra 400 kişilik bir Türk birliğiyle 1691’de alınarak uzun yıllar Osmanlıların Avrupa’daki önemli savunma mevkilerinden birisi oldu. 18.yüzyıl başlarında Avusturyalıların eline geçen ada, Sultan I.Mahmut tarafından tekrar geri alındı. Adanın stratejik önemini I.Mahmut : “Macaristan’ın kilidi ve Sırbistan ve Romanya’nın anahtarı” olarak ifade ediyordu. 1830 yılında Osmanlı’nın Semendere Sancağı olan topraklarda Sırp Prensliği kurulduğunda, burada yaşayan kalabalık Türk toplumu, Osmanlı toprağı sayılacak 6 yerleşim birimine yerleştirilmişti. Adakale, bu altı Kaleiçi Türk mahallelerinden birisi oldu. 1867’de yeni kurulan Tuna vilayetinin Vidin sancağının Vidin kazasına bağlandıktan sonra 1875’ten itibaren de DDSG şirket vapurlarının bir durağı oldu. Osmanlı Devleti, 93 Harbi ile beraber bölgedeki topraklarını kaybetmesine rağmen Berlin Antlaşmasında ismi geçmediği için Adakale Osmanlı idaresinde kalmaya devam etti. Adakale 1913’te Avusturya-Macaristan tarafından işgal edilip Macaristan’a bağlanmasına rağmen ne Osmanlı Devleti ne de Türkiye Cumhuriyeti bu ilhakı kabul etmedi. Türkiye, adanın Romanya’ya bırakılmasını 1923’te Lozan Anlaşması ile onayladı. Adakale 1967’de Romanya ve Yugoslavya’nın ortaklaşa yaptıkları barajın 1972’de tamamlanmasıyla sular altında kaldı. 13 Eylül 1967’de Türkiye Başbakanı Süleyman Demirel’in Romanya’yı ziyaretinde ada halkının Türkiye’ye gelmesine öncülük etti. Adada yaşayan Türklerin büyük kısmı Türkiye’ye az bir kısmı da Köstence ve Bükreş’e göç etti. Günümüzde bir Türk firması, Romanya hükümetinin de yardımıyla bölge yakınlarında bulunan Şimian adasında Adakaleyi yeniden inşa etmek için çalışmalar yapmaktadır. 2008’de yönetmenliğini ve senaristliğini İsmet Arsan’ın yaptığı “Kayıp Yurdun Ağrısı, Adakale ” adlı belgesel bir film çekilmiştir. Eugenia Popescu-Judetz’in “Adakale halk kültürü” üzerine araştırmaları, Türkçeye çevrilerek 2006 yılında Adakale adıyla kitaplaştırılmıştır. Kaynakça: (Mustafa Armağan, Geri gel ey Osmanlı, Ufuk Kitap 2007)   SELÇUK SİLSÜPÜR -  selcuksilsupur@ilgazetesi.com.tr

Bu haber toplam 904 defa okunmuştur
Önceki ve Sonraki Haberler

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.