1. HABERLER

  2. GÜNDEM

  3. Çocuklarda ishalli hastalıklar ve korunma
Çocuklarda ishalli hastalıklar ve korunma

Çocuklarda ishalli hastalıklar ve korunma

Ülkemiz genelinde ishal görülme sıklığının %24 olduğunu yani her 4 kişiden birisinin ishal olduğunu göstermektedir. İshal her yaş grubunun hastalığıdır....

A+A-

Ülkemiz genelinde ishal görülme sıklığının %24 olduğunu yani her 4 kişiden birisinin ishal olduğunu göstermektedir. İshal her yaş grubunun hastalığıdır. Ayrıca anne ve babalarında en sık karşılaştığı sağlık sorunlarından birisinidir. Üzülerek görüyoruz ki özellikle gelişmekte olan ülkelerde ishal, çocukluk hastalıkları ve ölümleri içinde ilk sıralarda yer almaktadır. Ülkemizde, son yıllarda annelerin ishalde bebeklerine su ve/veya sıvı yiyecekler verme alışkanlığını kazanması ile ishale bağlı ölümler azalmıştır. İSHAL NEDİR? İshal bebeğin yaşından beklenenden daha sık, yumuşak ve sulu dışkılaması olarak tanımlanır ve barsağın işleyişindeki bir değişikliğin göstergesidir. Genel olarak bir çocukta ishal var diyebilmemiz için dışkılama sayısının 3 ve üzerinde olması gerekir. Ancak unutulmamalıdır ki, normalde anne sütü ile beslenen bebeğin dışkılama sayısı beslenme miktarına ve sıklığına bağlı olarak günde ortalama 3 - 5 arasında değişir, kakası altın sarısı renginde ve sulu olur ve annenin aldığı gıdalara bağlı olarak değişiklik gösterebilir. İnek sütü veya süt formülleri ile beslenen bebeklerin kakası daha şekilli ve daha az suludur. İSHALİN NEDENİ NEDİR VE BULGULARI NELERDİR? Akut gastroenterit (sindirim sistemi yolu enfeksiyonu) özellikle ince barsağı etkileyen ve ishale neden olan bir hastalıktır. Kusma ishale eşlik edebilir, ateş ve karın ağrısı da birlikte olabilecek bulgulardır. İshalde en çok korkulan ve dikkatle izlenmesi gereken durum sıvı kaybıdır. Kısa bir sürede oluşan tartı kaybı çoğunlukla yararlı bir göstergedir. Gözlerin içe çökmesi, kuru bir dil, küçük bebeklerde bıngıldağın içe çöküklüğü, cildin kuru ve gevşek hale gelmesi daha geç belirtilerdir. Bebeğin idrar çıkarmaması da dikkatli izlenmelidir. İleri yaş grubundaki çocuklarda ve özellikle kilo fazlası olanlarda bu bulgular daha az dikkat çekicidir. İshale neden olan mikroorganizmalar sıklıkla viruslar, bakteriler ve parazitlerdir. Bunların dışında hipertroidi ve kistik fibrozis gibi sistemik hastalıklar, sıtma ve orta kulak iltihabı gibi hastalıklarda da ishal görülebilmektedir. Çok basit bir anlatımla ise biraz fazla alınan alkol, incir gibi fazla yenilen bir gıda veya yanlışlıkla kullanılan bir laksatif nedeni ile de ishal görülebilmektedir. Mikrobik ishallerde etken genel olarak su ve besinler aracılığı ile bulaşır, bu bazen bir kaynaktan birden fazla insanın da etkilenmesine neden olabilmektedir. Dünyada ve ülkemizde bebek ve çocuklardaki ishallerin en sık nedeni rotaviruslardır. Rotavirus, her yaş grubunu etkiler ve kolayca ailenin diğer bireyleri arasında yayılır. Ancak büyüklerde rotavirus infeksiyonu daha sessiz olabilir, ya da çok hafif belirtilerle seyredebilir. Hastalığın ilk 1-3. günlerinde görülen kusmayı izleyerek, yaklaşık 5 gün devam eden anormal dışkılama görülür. Dışkının yumuşak kıvamı 1 hafta kadar devam eder. Hastaların çoğu kendi kendine iyileşir, özgül bir ilaç tedavisi yoktur. Tedavide amaç bebek kendiliğinden iyileşene kadar sıvı dengesini sağlamaktır. Bu amaca yönelik olarak UNICEF ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından onaylanmış Ağızdan Şeker Tuz Eriyiği (AŞTE veya ORS) adı verilen karışımlar tavsiye edilmektedir. Sağlık kurumlarından veya eczanelerden elde edilebilecek olan bu eriyikler 1 litre (5 su bardağı) kaynamış soğumuş suya karıştırılarak hazırlanır. İshal sırasında 2 yaşından küçük bir çocuğa her sulu dışkısından sonra 50-100 ml (yaklaşık 1 çay bardağı), daha büyük çocuklara ise 100-200 ml (yaklaşık 1 su bardağı) verilebilir. İSHALDE HEMEN İLAÇ BAŞLAMAK GEREKMEZ Genellikle ishale karşı yanlış ilaç kullanıldığını görmekteyiz. Antibiyotikler ve ishal durdurucu ilaçlar yıllardır ishale karşı esas tedavi biçimi gibi kullanılmıştır. Ancak bugün özellikle antibiyotiklerin kullanımı bir kaç hastalık (tifo, zehirli dizanteri, kolera gibi) dışında önerilmemektedir. Bu hastalıklar dışında küçük çocuklarda görülen akut ishalin tedavisinde antibiyotik kullanımının hiçbir değeri yoktur ve bazılarının dikkatsiz kullanımı çok tehlikeli durumların ortaya çıkmasına da neden olabilmektedir. Antidiyareik (ishal durdurucu) olarak satılan birçok ilaç barsak hareketlerini yavaşlatarak etki gösterirler. Barsak hareketleri yavaşladığında hastalığa yol açan mikroorganizmanın vücuttan uzaklaştırılması gecikebilir, ayrıca barsak boşluğunda çeşitli zehirli maddelerin birikimine ve geri emilerek kana geçmesine neden olur. Bu durum küçük çocuklarda ciddi, hayatı tehdit eden reaksiyonlara yol açabileceğinden bahsedilen ilaçların kullanımı kesinlikle önerilmemektedir. İSHALLİ ÇOCUĞUN BESLENMESİ: İshalli bebekler/çocuklar aç bırakılmamalı, beslenme sürdürülmelidir. İshalde çocuğun ağızdan beslenmesinin kesilmesi ishal süresini uzatmaktadır. Beslenme iştahsızlık, kusma ve bulantıyı önler, mide asit salgısını artırarak bakteri üremesini azaltır, barsak hareketlerini normalleştirir, bebeğin beslenme yetersizliğine girmesini önler ve bebeğin emme gücünü artırır. İshal sırasında anne sütünün emilimi normale yakındır. Mikroba karşı koruyucu özellikleri de göz önünde bulundurularak emzirilen bebeklerin anne sütü almaya devam etmeleri önerilmektedir. Anne sütü ile beslenmeyen çocuklarda ise lif ve posa içeriği düşük gıdalar tercih edilmelidir. Pirinç lapası, patates püresi, havuç ve meyve suları oldukça yararlı gıdalardır. Sıklıkla önerilen ancak böbreklerin yükünü artırması nedeni ile sakıncalı olduğunu bildiğimiz çok şekerli meyve suları veya kolalı içecekler ya çok kısıtlanmalı veya çocuğa verilmemelidir. Genelde ishalli çocuğun 3-4 saatte bir az ve sık beslenmesi önerilir. Beslerken çocuk zorlamamakta ve onun da istekleri göz önünde bulundurmakta yarar vardır. İshalle mücadelede öncelikle önerilen korunmadır. Kişisel temizlik kurallarının yerine getirilmesi ishal görülmesini önemli ölçüde azaltacaktır. Manavların ve supermarketlerin vitrinlerinde o güzelim sebzeler ve meyveler haydi bizi al dercesine alımlı alımlı müşteri beklemekte. Çocuk gelişiminde çok önemli yeri olan vitamin deposu bu besin maddelerini iyice temizlemeden çocuklara yedirmek, pastörize olmayan süt ve süt ürünlerini, musluk suyunu, sokaktaki satıcıdan alınan yiyecekleri, çiğ ve az pişmiş etleri yemek veya içmek ishale hoşgeldin demenin en kolay yollarıdır. DİKKAT!!!! Yukarıda verilen tüm önerilere rağmen ishali olan bir bebek/çocuk üç gün içinde iyileşmez veya aşağıdakilerden biri gelişirse çocuğun mutlaka bir sağlık kurumuna götürülmesi gerekir: * Sık sulu dışkılama * Tekrarlayan kusmalar * Uzun süre yüksek seyreden ateş * Dışkıda kan * İyi sıvı-gıda alamama * Çok susamış çocuk Prof. Dr. Selda Hızel Bülbül Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Başkanı

Bu haber toplam 261 defa okunmuştur
Önceki ve Sonraki Haberler

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.