1. YAZARLAR

  2. AHMET ÖZKAN

  3. ALLAH İLE ALDATMANIN YOLUNU KESEN LİDER: ATATÜRK
AHMET ÖZKAN

AHMET ÖZKAN

Öğrenci
Yazarın Tüm Yazıları >

ALLAH İLE ALDATMANIN YOLUNU KESEN LİDER: ATATÜRK

A+A-

Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler, mensuplar memleketi olamaz. En doğru, en gerçek tarikat, uygarlık tarikatıdır.(Mustafa Kemal Atatürk) 1844 yılında Kuşadalı İbrahim Halveti tekke ile ilgili şu sözleri söylemiştir: Tekkelerde artık hayır kalmamıştır. Bunların kaldırılması lazımdır. Bunlardan artık insanlığa da, İslam’a da hiçbir hayır gelmez, demiştir. (Öztürk, s. 137.) Gördüğünüz gibi Kuşadalı İbrahim Halveti’nin sözleri bu şekildedir. İbrahim Halveti, 1844 yılında bu durumu görüyor. Osmanlı’da ise –tekke ve zaviyelerin- durumu şu şekildedir; Osmanlı –Tekke ve Zaviyeleri- kontrol altına almayı istemiştir. Halkın fazla ilgi gösterdiği tarikat şeyhlerini sürgüne göndermiş ya da idam etmiştir.(Yanardağ, s. 147). II. Abdülhamit döneminde hafızlar, şeyhler, dedeler gibi kişiler çokça çoğalmıştır. Kuzey Afrika’dan bile tarikat ithali yapılmıştır. Mevlevi, Şazeli, Rüfali gibi tarikatlar Cezayir’den gelmiştir.(Berkes, s. 347). Tekke ve Zaviyelerin bahçe, çiftlik, dükkân gibi vakıfları vardı. Bu vakıflardan gelen gelirler ile ana kaynak oluşmaktaydı. 64 tekke ve zaviyeden yüzde doksan beşi çeşitli vakıf gelirleri vardı. Tekke ve Zaviyelere devlet hazinesinden de yardım yapılıyordu. Bu yardımlar ise şu şekilde olabiliyordu: pilav, nohut, buğday gibi yardımlar yapılmaktaydı.(Özdemir, s. 289, 292). Cami ve mescitler sadece ibadethane olarak kullanılacaktır. Şeyh gibi derviş gibi unvanların kullanılmasını yasaklanmıştır. Yıkık olmayan ve kullanılabilir binalar okul olarak hizmet edecektir, yıkılacak durumda olan binalar ise satılarak elde edilen para ile köylere okul yapılacaktır. Tarihi değeri olan –Tekke ve Zaviyelere- ait binalar onarılıp müze haline getirilmiştir. Konya’da bulunan Mevlana Tekkesi’ni ise müze haline getirerek tarihi değerli eşyaları burada sergilenmiştir.(Apaydın, s. 154, 157.) Gazi Paşa, 1925 yılında Kastamonu’ya ziyarete giderek halka tekke ve zaviyelerin gereksizliğinden şöyle bahsetmiştir: “Ölüleri yardıma çağırmak uygar bir ulus için yüz karasıdır. Bugün mevcut tarikatların amacı kendilerine bağlı olanları, dünya hayatı ile manevi hayatta mutluluğa kavuşturmaktan başka ne olabilir? Bugün ilmin, fennin, tüm kapsamıyla uygarlığın saçtığı ışık önünde filan ya da falan şeyhin yol göstermesiyle maddi ve manevi mutluluk arayacak kadar ilkel insanların Türkiye uygar topluluğunda varlığını kesinlikle kabul etmiyorum. Ey millet, iyi biliniz ki Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler, mensuplar memleketi olamaz. En doğru, en gerçek tarikat, uygarlık tarikatıdır. Uygarlığın emir ve isteklerini yapmak, insan olmak için yeterlidir.” sözlerini söylemiştir.(Goloğlu, s. 177). Tekke ve Zaviyelerin kapatılmasıyla Atatürk Cumhuriyetinde bir ışık doğmuştu, tekke ve zaviyeleri kapatarak bu toprakları uygarlığa taşıdı, çağdaş bir toplum yapmaya çalıştı. Kapatılan tekke ve zaviyelerin türbedarlarına iş bulundu ve maaş ödedi ve kapatılan binaları okul yaptı, hasarlı binaları ise satıp elde edilen para ile köylere okul yapıldı. Not: “Allah ile Aldatmanın Yolunu Kesen Lider: Atatürk” başlığı Yaşar Nuri Öztürk’e aittir.(Öztürk, s. 134.) Kaynakça: Cem Apaydın, Belgeler Işığında Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kapatılması Üzerine Bir Değerlendirme, Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Yıl: 2017/2, C.16, S:32, s. 149-171. Yrd. Doç. Dr. Ayşe Yanardağ, Tarikat, Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kaldırılmasına Dair Devrim Kanunu ve Uygulamaları, I. Uluslararası Tarih ve Kültür Kongresi, Gaziantep, 2017, s. 145-166. Mahmut Goloğlu, Devrimler ve Tepkileri, (1924-1930), İstanbul, 2007. Niyazi Berkes, Türkiye’de Çağdaşlaşma, 4. bas, İstanbul, 2003. Y. Doç. Dr. Rıfat Özdemir, Osmanlı Devleti’nin Tarikat, Tekye ve Zaviyelere Karşı Takip Ettiği Siyaset, 260-310. Yaşar Nuri Öztürk, Allah ile Aldatmak, 16. bas., İstanbul, 2008.

Bu yazı toplam 1765 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.