1. YAZARLAR

  2. ALAATTİN KARAER

  3. 2018 Yılında Kaybettiklerimiz (29)
ALAATTİN KARAER

ALAATTİN KARAER

SANAT KALEMİ
Yazarın Tüm Yazıları >

2018 Yılında Kaybettiklerimiz (29)

A+A-

sanat kalemi

HayriDEV!

alaattin-karaer--kose-yazisi3.jpeg

 

“Yaptığım müzik ormanların arkasında kalmasın, herkes duysun dinlesin bu müziği.”

Hayri Dev

 

    Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütünün (UNESCO) 10 yıl önce “Yaşayan İnsan Hazinesi Kültürel Miras Taşıyıcısı” seçilen, üç telli cura ustası Hayri Dev!

    Soyadı gibi dev bir çınar…

    Yıl 1933!

    Denizli’nin Çameli ilçesi  yoksul dağ köyü Gökçeyaka!

    Yaşayan insan hazinesi, doğduğu bu köyde, yürümeye başladıktan kısa bir süre sonra ailenin en önemli mal varlığı olan birkaç keçinin peşine düştü. Okuma yazma yok! Hiç okula gitmedi. Dağlarda yankılanan yanık kaval sesine, 15 yaşına geldiğinde dedesinin tavsiyesiyle, düğünlerde dinlediği,  üç telli saza (cura)  gönül verdi. Geçimini uzun süre çobanlık ve düğünlerde saz çalarak sağladı. Yöredeki aşıkların atışmalarını dinleyerek söyledikleri türküleri ezberledi. Okuma yazmayı da askerde öğrendi. 

    Yıllarca ailesinden habersiz elindeki üç telli sazı ve çam düdüğünü hiç bırakmadı. Evlere gidip yarenlik yaptı, düğünlerde insanları eğlendirdi. Ormanda dağlarda çobanlar için çaldı, söyledi…

     1992 yılında hayatını değiştirecek bir olay oldu. Fransa’da edebiyat öğretmenliği yapan Jerome Cler İspanya’da duyduğu bağlama sesinin büyüsüne kapılarak Türkiye’ye geldi. 1500 metre yükseklikteki Çameli ve Fethiye dağlarında uzunca bir süre bu sesin kaynağını bulmaya çalışırken yörenin kültürü hakkında 350 sayfalık bir tez hazırladı. Sorbonne Üniversitesi’nin Etimoloji Bölümü’nden doçentlik alması da bu tezle olur.

     Jerome Cler, daha sonra 15 kişilik bir ekiple yeniden Türkiye’ye gelir ve Hayri Dev’in hayatını konu alan “Ormanın Arkası” isimli bir belgesel çeker.

    Hayri Dev için Ormanın Arkası ifadesi çok önem taşır. Çünkü ilk gençlik yıllarında dedesinin çaldığı bağlamayı gizlice dinlediği yer orasıdır. Kendisinden başka kimsenin yapmadığı, çam düdüğüne de neden gizli düdük dediğini şöyle anlatmıştır; “Düdüğü bu ormanın arkasında çalardık, öbür ormanın arkasından duyulmazdı. Böylece kimse çobanların yarenlik ettiğini bilmezdi.”

    Ormanın Arkası adlı belgeselde, Çameli yaylasında yaşayan 3 telli saz ustası Hayri Dev’in, kemancı arkadaşını ziyaret etmesi, çobanlık yılları ve sabaha kadar süren düğün eğlenceleri konu edilir. Bu film Marsilya ve Strassbourg’da 2 ödül birden alır.

     Fransız müzikologlar da, Hayri Dev’i 3 kez konser vermek üzere Fransa’ya davet ederler. Fransa, Almanya ve Belçika’da konserler verir. İşte bu olaydan sonra, Avrupa’daki kadar ilgi görmese de, Türkiye’de de tanınmaya başlar.

    Hayri Dev’e ‘Koca Usta’ diyorlar. ‘Koca Usta’ lakabını elinden her iş geldiği için almış. Marangozluk, terzilik, ayakkabıcılık gibi işlerin elinden geldiğini, ‘Elin’ yapacağı her şeyi yaparım demiş ve şöyle devam etmiş; “Ama hiçbirini yapmak istemedim. Çünkü ben çobanım ve müzisyenin. Yaptığım müzik ormanların arkasında kalmasın, herkes duysun dinlesin bu müziği. Çalgıcılıktan çok aç kaldığım oldu ama hiçbir zaman ondan ayrılmadım.“

     Çameli Halk Eğitim Merkezi’nin oluşturduğu 10 kişilik grup içinde 3 telli cura ve çam düdüğü çaldı. 2004 yılında Ankara’da, 2005 yılında İstanbul’da Kültür Bakanlığı’nın yaptığı Halk Oyunları şölenlerine, 2007 yılında İzmir İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün davetlisi olarak bu grup içinde bulundu.

    Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından İstanbul Lütfi Kırdar Kongre ve Sergi Sarayı Marmara Salonu’nda 14 Ocak 2010 tarihinde düzenlenen Ödül Treninde,  Geleneksel kültürümüzün önemli konularından biri olan “ÇAM DÜDÜĞÜ” alanında yurt içinde ve yurt dışındaki çalışmalarından dolayı Hayri Dev’e Bakan Ertuğrul Günay imzalı “Teşekkür Belgesi” verilmişti.

     Sanatçının ismi; Denizli Büyükşehir Belediyesi ve Çameli Belediyesi tarafından yaptırılan Hayri Dev Kültür Merkezi’nde yaşatılmaya başlandı. ‘Koca Usta’ lakabıyla da anılan Hayri Dev’in mirasına yakışır şekilde Bursa’dan gelen 3 metrelik heykeli, Ocak ayı ortalarında,  Çameli’deki Hayri Dev Kültür Merkezi girişine dikildi.

   18 Temmuz 2018 tarihinde aramızdan ayrıldı.

     Ailesinin ve sevenlerinin başı sağ olsun!

alaattin-karaer--kose-yazisi1-066.jpgalaattin-karaer--kose-yazisi2-063.jpg

Bu yazı toplam 320 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.