1. HABERLER

  2. YAZARLAR

  3. 2016 Yılında Kaybettiklerimiz (31)
2016 Yılında Kaybettiklerimiz  (31)

2016 Yılında Kaybettiklerimiz (31)

Vedat TÜRKALİ! “Düşündüğünü söylemekten korkmaya başlarsa bir kişi, düşünmekten de korkmaya başlar.” Vedat Türkali Türkiye edebiyatının...

A+A-
Vedat TÜRKALİ! Alaattin Karaer--Köşe Yazısı “Düşündüğünü söylemekten korkmaya başlarsa bir kişi, düşünmekten de korkmaya başlar.” Vedat Türkali Türkiye edebiyatının büyük ustası, senarist, şair ve roman yazarı Vedat Türkali, 1919 yılında Samsun’da doğdu. Liseyi Samsun Lisesi’nde okuduktan sonra 1942 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden mezun oldu. Öğretmen subay olarak o tarihte Konya, Akşehir’de olan Maltepe Askeri Lisesi'nde ve İstanbul Kuleli Askeri Lisesi'nde edebiyat öğretmenliği yaptı. Bu sırada siyasi eylemleri sebebiyle 1951 senesinde tutuklanarak, Türk Ceza Kanunu'nun 141. maddesi gereğince yasa dışı eylemlerde bulunduğunu gerekçesiyle 9 yıl hapis cezası ile cezalandırılmış ve 7 yıl yattıktan sonra serbest kaldı. 1958 yılında serbest bırakılmıştır. 1958 yılında cezaevinden çıktığında işsizdi. Dostlarının yardımıyla Babıali’de, Cumhuriyet Gazetesi’nde musahhihlik yapmaya başladı. Gazetenin prova baskılarını orijinalleriyle karşılaştırıp, hataları bulup düzeltiyordu. Cumhuriyet gazetesindeki bu işi onun “Yeşilçam Dedikleri Türkiye” adlı romanını yazmasına vesile olacaktı. Bu romanında, adını vermeden gazetenin yöneticisi Nadir Nadi Abalıoğlu’yu eleştirince Cumhuriyet Gazetesi ile ilişkisi bozuldu ve işinden oldu. Rıfat Ilgaz ile beraber “Gar Yayınları” adlı yayın evini kurdu. Hüsamettin Gönenli adıyla yazılar yazdı. Yılmaz Güney ile tanıştı. Onun yüreklendirmesi ile 1960 yılında “Dolandırıcılar Şahı” ile senaristliğe başladı. Senaryolarını Vedat Türkali takma adı ile yazdı. Senaristliğine devam eden Türkali, 1965'te yönetmenliği denemiştir. 1965 yılında Başrollerinde Ayhan Işık ve Türkan Şoray’ın oynadığı “Otobüs Yolcuları” adlı filmin senaryosunu yazdı. 1965 yılında yazdığı “Sokakta Kan Vardı” adlı senaryosunun filminde de yönetmenliği de denedi. Toplumsal sorunlara değinen ve gerçekçi bakış açısı içeren birçok senaryo yazdı; bu ürünlerin bir bölümünü daha sonra kitap haline getirdi. Vedat Türkali asıl ününü 1974 yılında yayınlanan 'Bir Gün Tek Başına' adlı ilk romanıyla duyurdu. Bir Gün Tek Başına'da 27 Mayıs Askeri Darbesi öncesindeki Türkiye aydınlarının bunalımlı çıkmazını sergiledi. Türkiye Yazarlar Sendikası ve Barış Derneği yöneticilik ve üyeliklerinde bulundu. 12 Eylül 1980 darbesinden sonra Aydınlar Dilekçesi ve Barış Derneği'nin davalarından yargılandı. 1989 yılından 1999 yılına kadar Londra'da yaşadı. Bu süre içinde “Güven” adlı romanını yazdı. Türkiye Komünist Partisi'nin (TKP) tarihçesi niteliğinde kaleme alınan Güven'in ilk adımları 1956 yılında Türkali cezaevindeyken atılmıştır. Bu kitabı kaleme alırken ilk tepki yıllarca çalıştığı yayınevinden gelmiş ve yayınevi böyle 'tehlikeli' bir kitabı basmak istememiştir. Vedat Türkali, kendisi hakkında şöyle demiştir: “Bakın hep söylerim. Hayatta iki akıllı iş yaptım. Sigaraya alışmadım ve şair olmadığımı erken fark ettim. Şiir yazdım. Epey de destekleniyordum. Fakat anladım ki, şiirde bir şey yapamam. Nazım Hikmet gibi bir dev var Türkiye’de. Oktay Rıfat var… Yahya Kemal Beyatlı var. Ayrım yapmadan söylüyorum. Onlar büyük devler. Ben romanda yaptığımın onda birini yapamazdım şiirde.” TKP'nin eski üyelerindendi. 2002 seçimlerinde DEHAP'dan aday olarak siyasete de soyunmuştu. 1 Mayıs 2004’den - 1 Mayıs 2005’e kadar ki bir yıl, aydınların, sanatçıların, kültür sanat kurumlarının ve insan hakları savunucularının katılımı ile "Vedat Türkali Yılı" ilan edilmişti. 1942 yılında Merih Pirhasan ile evlendi. Eşi 31 Ekim 2013’te vefat edene kadar birlikte yaşadılar. Oyuncu Deniz Türkali ve yönetmen Barış Pirhasan'ın babası, Deniz Türkali'nin kızı şarkıcı Zeynep Casalini'nin dedesidir Ödülleri: 1965 - Antalya Altın Portakal Film Festivali, En İyi Senaryo Ödülü, Karanlıkta Uyananlar 1970 - TRT Oyun Ödülü (Dallar Yeşil Olmalı) 1974 - Milliyet Yayınları Roman Yarışması Birincilik Ödülü- 'Bir Gün Tek Başına' adlı romanıyla 1976 - Orhan Kemal Roman Armağanı 1977 - Altın Portakal Film Şenliği en iyi senaryo ödülü, Kara Çarşaflı Gelin 2009 Sinema Yazarları Derneği (SİYAD) Onur Ödülü 2016 - Beyaz Martı Edebiyat Onur Ödülü'ne layık görüldü. Eserleri : Roman: Bir Gün Tek Başına, Mavi Karanlık, Yeşilçam Dedikleri Türkiye, Tek Kişilik Ölüm, Güven (2 cilt ), Kayıp Romanlar, Yalancı Tanıklar Kahvesi, Bitti Bitti Bitmedi. Filmleri ve Dizileri: Yönetmen : Korkusuz Aşıklar, Kopuk, Sokakta Kan Vardı. Senaryo : Fatmagül'ün Suçu Ne, Eski Filmler, Üç Film Birden, Güneşli Bataklık, Kara Çarşaflı Gelin, Bedrana, Malkoçoğlu Kurt Bey, Korkusuz Aşıklar, Kopuk, Sokakta Kan Vardı, Kızgın Delikanlı, Karanlıkta Uyananlar, Erkek Ali, Duvarların Ötesi, Ayrılan Yollar, Şehirdeki Yabancı, Üç Tekerlekli Bisiklet, Ümitler Kırılınca, Bir Gecelik Gelin, Belalı Torun, Tatlı Bela, Seni Kaybedersem, Otobüs Yolcuları, Kızıl Vazo, Allah Cezanı Versin Osman Bey, Dolandırıcılar Şahı. Eser : Fatmagül'ün Suçu Ne? (TV Dizisi), Fatmagül'ün Suçu Ne (Sinema Filmi), Bir Gün Mutlaka (Sinema Filmi). Şiir: Eski Şiirler Yeni Türküler. Oyun: 141. Basamak, Bu Ölü Kalkacak, Dallar Yeşil Olmalı. Anı: Komünist, Savunmalar, Bu Gemi Nereye. Her anını mücadeleyle, barışa, kardeşliğe ve özgürlüğe dair inancı ve umuduyla geçirdiği yaşamına 97 yaşında gözlerini yumdu. 29 Ağustos 2016 tarihinde aramızdan ayrıldı. Ailesinin ve sevenlerinin başı sağ olsun!   Alaattin KARAER e-mail: alaattinkaraer@hotmail.com
Bu haber toplam 694 defa okunmuştur
Önceki ve Sonraki Haberler

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.