Sistit nedir? Kimlerde görülür?

SİSTİT (İDRAR TORBASI/MESANE ENFEKSİYONU)

Sistit ani idrar şikayetleri ile başlayan, genç erişkinlerde daha sık görülmekle birlikte her yaşta ortaya çıkabilen idrar torbasının (mesane) iltihabıdır. Her iki cinsiyette de ortaya çıkar. Ancak, anatomik yapıdaki farklılıklara bağlı olarak kız çocukları ve kadınlarda erkeklere oranla daha sık izlenmektedir. Her 5 kadından biri yaşamının herhangi bir döneminde en az bir kez sistit atağı geçirmektedir.

Sistitin kadınlarda erkeklere oranla daha fazla görülmesinin çeşitli nedenleri vardır. Bunlar kısaca şu şekilde özetlenebilir:

İdrar yolu kadınlarda erkeklere göre daha kısadır. Bu durum mikropların dış ortamda idrar torbasına daha kolay ulaşmasına neden olur.

Erkeklerde idrar yolu uzunluğunun yanı sıra idrar yolu etrafında yer alan prostat dokusu bir hem anatomik yerleşimi hem de salgısındaki bazı maddeler nedeni ile dışarıdan ulaşan mikroplara karşı koruyucu rol oynar.

Erkeklerin ve kadınların idrar yapma pozisyonları (kadınların oturarak-erkeklerin ayakta) bu anatomik özelliklerin de katkısı ile kadınlarda daha fazla sistit gelişimine neden olur.

Cinsel ilişki sırasında vajen (rahim ağzı) içindeki mikroplar mesane içine yayılabilmektedir.

Menopoz gelişimi ile cinsel organlar ve mesane dokusundaki bazı fizyolojik değişiklikler (cinsel kuruluk gibi) idrar yolu enfeksiyonları için kolaylaştırıcı bir yapı oluşturmaktadır.

Gebelik ve gebelik hormonları mikropların idrar yollarına yerleşimi için kolaylaştırıcı bir zemin hazırlamaktadır. Sistit hamillerde daha sık izlenmektedir.

Sistit için Risk Grupları Nedir?

Sistit gelişimi için bazı risk faktörleri vardır. Bu faktörlere sahip kişiler sistite daha

yatkındırlar ve daha sık sistit atakları geçirirler. Sistit için risk faktörleri şunlardır: 1) Genital hijyenin iyi olmaması; 2) Genital/vajinal enfeksiyonlar; 3) Gebelikten korunmak için diyafram gibi dışarıdan takılan aletlerin kullanılması; 4) Hamilelik; 5) Şeker hastalığı; 6)Kabızlık; 7) Kullanılan iç çamaşırı alışkanlıkları (dar ve sentetik iç çamaşırları); 8) Menopoz; 9) İdrar yapmayı erteleme, mesaneyi geç boşaltma; 10) Mesane çalışmasını engelleyen bir sinir sistemi hastalığının bulunması; 11) Cinsel ilişki sıklığı; 12) İleri yaş; 13) İdrar akışını engelleyen taş, tümör veya erkeklerde prostat büyümesi gibi bir durum olması.

Sistittin Nedenleri ve Türleri Nelerdir?

Üreme organları ile anüs bölgesinde normalde bakteriler bulunmaktadır. Bu bakteriler bazen idrar yollarında ilerleyerek mesaneye gelirler; ancak, işeme ile tekrar dışarı atılırlar. Bununla birlikte, mesaneye gelen bakteri sayısı atılandan fazla ise mesanede iltihaplanmaya yol açarlar.

Bulaşma cinsel birleşme sırasında veya genital temizliğin az olduğu durumlarda olabileceği gibi yukarıda belirtildiği üzere uzun süre idrar tutulması, idrar yollarını daraltıcı hastalıklar gibi ek problemler nedeni ile de oluşabilir.

Sistitin en sık rastlanılan sebebi halk arasında “koli basili” olarak da bilenen Escherichia coli adlı mikroorganizmadır. Bu mikroorganizma ile olan sistitler “bakteriyel sistit” olarak adlandırılır.

Akut bir enfeksiyon olan sistit 1 yıl içinde 3 veya daha fazla sayıda tekrarlayan, arada asemptomatik bakteriüri devreleri gösteren bir klinik tabloya dönebilir Bu duruma kronik bakteriyel sistit adı verilir. Akut ve kronik bakteriyel sistitin yanı sıra non-bakteriyel sistitler de vardır. Bazı virüsler (adenovirus) idrarda kanamaya yol açan sistite (hemorajik sistit) neden olabilir. Genç erkeklerde daha sık görülen bu durum genellikle herhangi sekel bırakmadan iyileşir. Gardanella, Üreoplasma, Candida veya Herpes simpleks gibi parazit, mikroorganizma veya virüsler da sistite neden olabilir.

Diğer sistit türleri ise şunlardır:

Alerjik bünyeli kişilerde ise bazı alerjenler (deniz ürünleri gibi) sistit belirtilerine yol açabilirler (Alerjik sistit).

Kanser nedeni ile ışın tedavisi (radyoterapi) uygulanan kişilerde tedavi sırasında veya tedaviden yıllar sonra bile radyasyonun etkisiyle oluşan doku zedelenmesi ve damar yaralanmasına bağlı sistit belirtileri ortaya çıkar. Radyasyon sistiti olarak adlandırılan bu durumda tanı idrar kesesinin incelenmesi ile konulur.

Yine bazı kanserlerin tedavisinde kullanılan bir ilaç olan siklofosfamid kullanan bazı kişilerde kanama ile seyreden sistit tablosu olabilir. Bu durumda ise kimyasal sistit adı verilir.

Evlilikte ilk cinsel ilişki ve sonrasında ortaya çıkan sistit tablosu ise balayı sistiti olarak adlandırılır.

Sistitin Belirtileri Nelerdir?

İdrar yaparken yanma, sızı, ağrı ve ani sıkışma hissi en sık izlenilen bulgudur. Bununla

birlikte sık idrar çıkma, idrar yaptıktan sonra mesaneyi tam boşaltamama duyusunun olması, kötü kokulu ve bulanık idrar yapma, cinsel ilişki sırasında ağrı duyulması, kasıklarda ve göbek altında ağrı olması ve kanlı idrar yapma sistitin diğer bulgularıdır. Bazen hastalarda terleme, bulantı-kusma görülebilir; kadınlarda akıntı olabilir. Ateş sistit olgularında genellikle izlenmez.

Sistit Tanısı Nasıl Konulur?

Yukarıdaki yakınmalar ile başvuran hastalarda iyi bir sorgulama ile sistit tanısı rahatlıkla konulur. Bununla birlikte bazı hastalarda idrar tetkiki ve enfeksiyona neden olan bakteriyi tanımlayabilmek ve etkin bir tedavi yapabilmek için idrar kültürü gerekebilir. Mesanenin özel aletlerle incelendiği sistoskopi gibi tetkikler veya radyolojik görüntüleme yöntemleri sistit tanısında nadiren uygulanır. Bu görüntüleme yöntemleri özellikle kanamalı olgularda akut dönem geçtikten sonra yapılmaktadır.

Sistit hemen ve uygun şekilde tedavi edilirse basit bir hastalıktır. Uygun tedavi ile sistit belirtileri 24 saat içinde kaybolur. Ancak, sistit ve sistite neden olan durum tedavi edilmezse kronik bir hal alır ve yakınmalar devam eder.

Sistit kolayca yakınmaların değerlendirilmesi ve idrar incelemesi ile tanınabilmesine rağmen bazı durumların ayırıcı tanıda göz önünde bulundurulması gereklidir. Bunlar; tüberküloz enfeksiyonu, kronik böbrek enfeksiyonu (kronik pyelonefrit), mesane içindeki idrarın böbreğe kaçması durumları (vezikoüreteral reflü), mesane içinde yabancı cisim bulunması, mesane ve komşu organlar arasındaki iştirakler (fistüller), mesane divertikülü, idrar yolu darlıkları, prostat büyümesi gibi mesanenin boşalmasını etkileyen ve mesanede idrar kalmasına neden olan durumlar, nörojenik mesane (sinirsel mesane hastalıkları), mesane tümörü, menopoz sonrası östrojen eksikliği, prostat enfeksiyonları. Özellikle tedaviye dirençli olgularda bu durumların araştırılması gerekmektedir.

Sistit Tedavisi Nasıl Yapılır?

Sistit tedavisi antibiyotikle yapılır ve genellikle basit bir antibiyotik tedavisi ile 3-4 gün hastanın yakınmaları düzelir. Etkili bir tedavi için idrar kültürü ve antibiyotik direnci değerlendirilmeli ve uygun ajan verilmelidir. Bu tedaviye ilave olarak mesane kasılmasını önleyen antikolinerjikler, sıcak oturma banyoları, ağrı kesici ajanlar (üriner analjezikler) tedaviye ilave edilebilir.

Eğer kronik sistit haline gelirse ve/veya antibiyotiklere rağmen direnç gösteriyor ise yukarıda da belirtildiği gibi altta yatan ek sorunların ortaya konulması gerekmektedir. Kronik bakteriyel sistit olgularında antibiyotik kullanımına ilave olarak idrarın asitleştirilmesi (asidifikasyonu) uygulanır. Ayrıca bu olgularda uzun sureli baskılayıcı antibiyotik tedavisi önerilmektedir.

Tekrarlayan Sistit Ataklarında Ne Yapılmalıdır?

Özellikle bayanlarda sistit tekrarlama özelliğine sahiptir. Bunun dışında uygun tedavi almayanlarda, yeterli süre ilaç kullanmayanlarda, soğukta kalma çeşitli acılı ve baharatlı gıdalar tüketme gibi çeşitli nedenlerle mesane irritasyonuna maruz kalanlarda sistit tekrarlayabilir. Bu olgularda altta yatan ek bir sorun varlığı mutlaka araştırılmalıdır. Bununla birlikte tekrarlayan sistit ataklarından korunmak için bazı önlemler alınmalıdır. Alınacak bu önlemler şu şekilde özetlenebilir:

Önerilen ilaçlar düzenli olarak ve önerildiği sürece kullanılmalıdır.

Gün boyunca bol sıvı alınması; idrara gitmeyi geciktirmemek; sık sık tuvalete gitmek. Bu yolla idrar yollarının yıkanması sağlanır ve idrar mesane fazla bekletilmeden dışarı atılabilir

Kadınlarda tuvaletten sonra temizliğin önden arkaya doğru yapılması. Böylece genital organlar ve makat çevresindeki mikro-organzimalarıın idrar yollarına ulaşması önlenir.

Kadınlar için cinsel ilişkiden sonra erken dönemde tuvalet gitmek.

Menopoz sonrası dönemde östrojen kremleri kullanılması faydalı olabilir. Bu konuda bir Kadın Doğum ve Jinekoloji uzmanına danışılmalıdır.

Cinsel ilişki sırasında yeterli kayganlığın sağlanması ile idrar yolundaki zedelenmenin önlenmesi. Bu amaçla gerekli ise kayganlaştırıcı ajanlar kullanılabilir.

Düzensiz ve rastgele cinsel ilişkilerden kaçınılmalı; cinsel yolla bulaşan hastalıklar konusunda dikkatli olunmalıdır.

Kahve, çay, alkol gibi içecekleri mümkün olduğunca az tüketilmesi. Böylece bu gıdaların mesane üzeride irrite edici etkileri önlenir.

Genital bölgenin uzun süre nemli kalmamasını sağlamak. Bu amaçla naylonlu sıkı iç çamaşırlarının kullanmaktan kaçınılmalıdır. Her gün mutlaka iç çamaşırı değiştirilmeli ve pamuklu eşyalar kullanılmalıdır.

Soğuk havalarda vücudun genelinin üşütülmemesine dikkat edilmelidir. Sıcak uygulamalar faydalı olabilir. Bu nedenle haftada 1-2 defa karın bölgesi ve bacak arasına sıcak uygulama yapılabilir.

Kabız kalınmamalı; lifli ve sebzeli gıda tüketimi artırılmalıdır.

Sigara ve alkol tüketimi kesilmelidir.

Özellikle yaz aylarında havuzlardan bulaşabilecek mikroorganizmalara dikkat edilmeli; kalabalık ve kirli havuzlara girilmemelidir. Denize girerken ıslak mayo ile kalınmamalı; aralarda mutlaka mayolar değiştirilmelidir.

Tüm bunların yanı sıra tekrarlayan ataklarda en kısa sürede bir üroloji uzmanına başvurulmalı ve düzenli doktor kontrolünde olunmalıdır.

Prof. Dr. M. Murad BAŞAR

Üroloji-Erkek Üreme ve Cinsel Sağlığı Uzmanı

muradbasar66@hotmail.com

Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları ilgazetesi.com.tr.'ne aittir. Kaynak gösterilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan köşe yazısı/haberin bir bölümü, alıntılanan köşe yazısı/habere aktif link verilerek ve ancak izinle kullanılabilir.

Görüşünüzü iletin » 20 okuyucu yorumu.

  1. kız arkdaşimin idrar yollarında kanama var neden olabilir

  2. hocam sezeryan sonrasında idrar kesesinde zedelenme meydana gelmiş eşimde doktorlar bunun tedavisi yok diyorlar çok ağrısı var özellikle vajinasında bunun bi çaresi yokmudur

  3. ben henüz 13 yaşındayım ve sistit hastalığına yakalandım. bu hastalık ölümcülmü tek korkum bu ölürmüyüm yada diğer organlarım zarar görürmü? çok korkutorum….:(

  4. Esma korkma kardesim.bi sey olmaz…olumcul hastalik deyil bu.22 yasindayim.bende sistit oldum ve olmedim

  5. Bende sistit oldugumu zannediyorum. Kullanılacak antibiyotik isimlerini buradan vermeniz mümkün müdür ?

  6. bende oldum doktor bana CEFBİR adında bir antibiyotik yazdı.iyi geliyor

  7. cok lanet bir hastalik :( ( derslere giremiyorum, is yapamiyorum hatta yemek bile yiyemiyorum cunku o zamanlari tuvalette gecirmeyi tercih ediyorum :( ((((( ölumcul degil ama olumden beter bir hastalik malesef :( tam anlamiyla kurtulmanin bir yontemi var mi acaba ? Ilac olarakta ciproxin iyi geliyormus bir suru yerde arastirma yaptim ve en iyi ilac oldugunu butun sistit hastalari soyluyorlar, henuz ben kullanmadim ama buyuk ihtimalle kullanacagim cunku cok illet birsey butun sistit e yakalanmis olan kisilere sabir diliyorum insallah bir an once hepimiz atlatiriz…

  8. 17 yasındayım bende de sık tuvalete cıkma ve ıdrarımın varmıs gıbı olması gıbı belırtıler var. Agrı ve sızı yok. Bı kere daha olmustu bu yıl ıcerısınde hafıf agrılı ve pembemsı bı kanama vardı. Bu belırtılere gore sanırım bende sıstıtım ne yapmam gerekıyor :(

  9. offff offff çokkk kötüyümmm yaa geçmiyor mu nalet şeyyy :( tuvaletten çıkamıyorum tuvalette ağlıyorum canım çok yanıyorrr :( nasıll geçerrr bu yaaa limon suyu iç dediler 2 kilo içtim gene geçmedi yaaa:(

  10. maydonoz suyu ıcmenızı onerırım ayrca cok fazla su ıcmelısınız ve azosılın denen keskın bı ılacı kullanmalısınız.

  11. 11.01.11 de nişanım oldu ve o gün bu hastalığım başladı. Nişanıma ne konsantre oldum nede o kabarık nişanlığımla wc de çektiğim rezillikten düğün salonunda durabildim. O gün bu hastalığı bir kere yakalandım ve evlendim hala 3ayda1 4ayda1 çekiyorum bu hastalığı üroloji bölümüne gitmekten helak oldum. İNFEX 1000mg ve PİYELOSEPTYL (İdrar yolları anseptiği) kullanıyorum. Geçiyor… Ama 3ay 2ay sonra tekrar başlıyor. Hatta şu an gene sistit oldum. Gerçekten çok illet bir hastalık allah kimseye ne versin nede yaşatsın… Herkeze çok geçmiş olsun diyorum burdan ve eğer yakalanıpta geçen biri varsa nasıl geçtiğini yazarsa çok memnun olurum. TŞK.

  12. sistitmi yo başka xastalikmi bilmam ama tualeta sik sik gitib oltimni kurulayurim ikitani sodani suya koriştirib içdim ama geçmiyo.Başka ne yapabilirim

  13. ?..

  14. arkadaşlar öncelikle merhabalar.Bende bu sistit denilen şeye yakalandım.bu sistit denilen şey yüzünden ailemin yanında bile duramıyorum.tuvalete giderken canım çok yanıyo.derslere bile sırf bu yüzden girmek istemiyorum.doktora gidim diyorum ama biraz çekiniyorum açıkçası.bunun çaresini bilen varsa ne olur yardım etsin.

  15. Arkadaslar bu berbat bi hastalik sık sık kesik kesik yanma ve hatta kanamali sekilde idrara cikiliyo surekli tekrarliyo ve belki on senedir kurtulamadim antibiyotiksiz zaten gecmiyo mutlaka bol su icip surekli idrara cıkın kendinizi sicak tutun ve temizliginize cok ozen gosterin ozellikle evli bayanlar esinizinde kendi temizligine dikkat etmesi konusunda onu uyarin herkese gecmis olsun diorum

  16. Selam.insanı cok utandıran bir hastalıkdır bu ,umarım tavsiye etdiklerinizi deneyince gecer amin

  17. Ben 3 normal dogum yaptim, surekli yasiyorum tek care limonda buldum , hissettigim an bir limon skp bir bardak iciyorum arkasindan butun gun 4 bardak daha su iciyorum, cok iyi geliyo bilginize.

  18. Suanda bendede sistik var ve bir sene icinde 5inci sistik olusum. Doktor antibiotik verdi “Nitrofurantoine” 5 gun kullanmam gerekiyor gunde iki defa. Ve cuma gunu idrar yollarimi arastiracaklar. Kuru cranberry yemekte cok faydali sistik hastalarina veya hakiki cranberry suyu. Turkcesi galiba kizilcik.

  19. Okuduklarıma göre bende yakalandım 20yasındayım sürekli lavaboya gidip ağrı çekiyorum sürekli tuvaletim geliyormuş gibi bi his oluşuyor damla damla geliyor canım yanıyor eşimle ilişkimdede canım aşırı yanmaya başladı doktorada gitmeye çekiniyorum daha önce kadın doguma hiç gitmedim bilet biliyorsanız yazarmısınız bana lütfenn

  20. Ben 13 yaşındayım 4 yıldır bu rahatsızlığı çekiyorum. İlk tahlillerim yapıldığında sistit olduğumu söylediler ve antibiyotik verdiler. Bu antibiyotik yalnızca 1 ay idare etti. İkinci kullanışımda 1 hafta idare etti. Üçüncü kullanışımda ise 1 gün… Artık ne yapacağımı bilemiyorum. 3 saat tuvaletten çıkamadığım bile oldu. Gerçekten işe yarayan bir çözümünüz var mı?
    Artık televizyonu tuvalete taşıyacağım. :D

Görüşünüzü iletin ( kurallar)

Kuralları okudum, yorumum şartlara uygun.