“Şiirle Matematik Kardeştir”

“Şiirle Matematik Kardeştir”

“Aralarındaki bağ birbirlerinden kopamayacak kadar güçlüdür”

Şair ve Matematikçi İbrahim ERYİĞİT, Kurtuba Kitap&Kahve tarafından Her Cuma yapılan “Şiir Akşamları” programının konuğu oldu. Kalabalık bir dinleyici kitlesine hitap eden Eryiğit, Şiir’in Matematikle olan ilişkisine vurgu yaparak Duygu yüklü kelimelerin arkasındaki sırları gün yüzüne çıkardı. Yaptığı söyleşi sırasında Şiirlerinden bir kaçını da okuyan Şair, Kurtuba müdavimlerine unutulmaz bir akşam yaşattı.

Matematik özel bir dildir, kendine özgü bir dildir daha doğrusu. Nasıl ki bir dil harflerden oluşur, matematiğin harfleri de rakamlardır. Matematik, gündelik dille üst üste örtüşmeyen, ancak sayısız ara kesitleri olan bir dildir. Matematiğin günlük hayatla kesişimlerini somut olarak görmek için birazcık matematik bilmek yeterlidir. Burada matematikten kastım basit toplama çıkarma işlemleri değil. Veya günlük alışverişte kullanılan işlemlerin matematikle hiç bir ilgisinin olmadığı rahatlıkla söylenebilir. Matematik bir bakış açısı sunar insana. Bu bakış açısı, insanlara ve olaylara daha geniş bir çerçeveden daha özel, daha özenli bakmamızı sağlar. Matematiğin özel dili ayrı bir zenginlik katar dünyamıza. Bu dil, bir kuşaktan diğerine zenginleşerek evrimleşen bir dildir. Matematik, insan, toplum, bilim ve teknoloji için vazgeçilmez bir değerdir. Yayılma alanlarına ve derinliğine sınır konamayan bir ilimdir. Bütün bilimlere kaynaklık eden bir ilim… Hiçbir dil, sanat, felsefe, edebiyat, vs… böylesine kalıcı ve etkili olamamıştır.

Şiirin de özel dil olduğu bilinen bir gerçektir. Matematik kadar kesin formül ve kuralları olmasa da matematiğin dayandığı aksiyomatik yapıya benzer tarzda girift bir yapıya sahiptir. Bu anlamda, divan şirinin ana iskeletini oluşturan aruz vezninin bütünüyle matematiksel bir formda ahenk ve musikiyle donanımlı olduğu rahatlıkla söylenebilir. Hece vezninin parmak hesabıyla kotarılmasının bu anlamda matematikle bir ilgisi bulunmamaktadır. Aruzdaki matematik, yürek ve ruhun potasında eritilen düşüncenin duyguya evrilmesi aşamasında ahenge ve musikiye sonsuz imkanlar sunar, doyumsuz açılımlar kazandırır.

Rakamlarla bir gezintiye ne dersiniz? Yanımıza sıfırı ve sekizi almayalım şimdilik. Diğer rakamlarla oluşturulan şu sayının garipliği dikkatinizi çekiyordur umarım: 12345679

Bu sayının yalnız başına hiç bir özelliği yok.

Ama 9 ve 9′un katları ile çarptığımız zaman, ortaya nasıl ilginç bir sonuç çıkıyor bakın. İsterseniz hesap makinenizi elinize alıp sonuçları kontrol edebilirsiniz. Eşitliklerdeki şu uyuma bakar mısınız?

Rakamlarla bir şiir ancak böyle yazılır:

12 345 679 x 9 = 111 111 111

12 345 679 x 18 = 222 222 222

12 345 679 x 27 = 333 333 333

12 345 679 x 36 = 444 444 444

12 345 679 x 45 = 555 555 555

12 345 679 x 54 = 666 666 666

12 345 679 x 63 = 777 777 777

12 345 679 x 72 = 888 888 888

12 345 679 x 81 = 999 999 999

12 345 679 x 999 999 999 = 12 345 678 987 654 321

Sonuç: Sıfır hariç, sevmediğiniz herhangi bir rakamın 9 katını 12345679 ile çarparsanız, sadece sevmediğiniz rakamlardan oluşan bir sayı bulursunuz.

Bir de matematikle ilgili bir şiir alıntılayayım buraya:

MATEMATİK

Bir sınıfta tam kırk çocuk dizili;

Bir kara tahta, üstünde bir üçgen;

Bir koca daire, sağır çekingen;

Merkezi güm güm eder davul gibi.

Dilsiz, vatansız harfler küme küme

Bekleşir dururlar, azap içinde.

Bir yağmurun yan kenarı tamtakır,

Bir ses yükselir yükselir, alçalır.

Azgın bir problem tutar yolunu,

Döner döner ısırır kuyruğunu.

Bir açının çeneleri gerilir;

Kurt mudur, köpek mi,neyin nesidir?

Ne kadar rakam varsa yeryüzünde

Üşüşmüş, karınca gibi, tahtaya;

Koşarlar bir yuvadan bir yuvaya;

Fal taşınla dönmüş gözler önünde.

Jules SUPERVIELLE (1884-1960)

Ankaradaki Şairleri bir araya getirip “Şiir Akşamları” programlarını düzenleyen Kurtuba yetkililerine teşekkür eden Eryiğit; okuduğu şiirlerle geceye renk kattı. Şair İbrahim Eryiğit’in slayt gösterisi ile hazırlayıp sunduğu 2 saat süren program şiirseverler tarafından alkışlarla sona erdi.

Kurtuba Kitap&Kahve’nin her Cuma Günü Saat 18.30 ‘da yapılan Şiir Akşamları programlarının bu haftaki konuğu ise Edebiyat Ortamı Dergisinden tanıdığımız Şair ve Yazar Mustafa Aydoğan.

Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları ilgazetesi.com.tr.'ne aittir. Kaynak gösterilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan köşe yazısı/haberin bir bölümü, alıntılanan köşe yazısı/habere aktif link verilerek ve ancak izinle kullanılabilir.

Görüşünüzü iletin ( kurallar)

Kuralları okudum, yorumum şartlara uygun.